Çatı Sanayici ve İş Adamları Derneği (ÇATIDER) Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Şenal, Türkiye’nin birçok bölgesinde meydana gelen depremlerin uyarı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Depreme karşı temelden çatıya her an hazır olmalıyız. Son dönemde  Elazığ, Manisa ve Van bölgelerinde yaşanan deprem ve artçıları da Türkiye’nin deprem kuşağında olduğu gerçeğini tekrar hatırlatıyor. Elazığ ve Manisa depremleri sonrası şiddeti 4’ün üzerindeki deprem sayısı 65‘e ulaşmış durumda” dedi.

Çatı deprem anında yapının hayati unsurlarından biri

Depremlerde en az can kaybının yaşanması için önlemler alınması gerekliliğini bir kez daha hatırlatan Şenal, şunları söyledi:

“Depremi önceden tahmin edecek bir teknoloji halen mevcut değil. Bu nedenle kalıcı deprem önlemleri almak hem can hem de mal güvenliğimiz için hayati önem taşıyor. Yapının en önemli bölümlerinden biri olan çatının dayanıklılığı, depremde hayat kurtaran veya ölüm risklerini azaltan bir unsur haline gelebilir. Ülkemizde milyonlarca yapıda standartlara uygun olmayan çatı bulunduğunu öngörüyoruz. Büyük bölümü geleneksel uygulama metotları ve malzemelerle yapılan bu çatılar, depremde oluşabilecek riskleri artıracak unsura dönüşebilir. Deprem anında güvende olabilmemiz için yapıların temelden çatıya kadar her bölümünün dikkatli projelendirilmesi ve inşa edilmesi gerekiyor.”

Çatıların üzerindeki plansız yüklere dikkat!

Çatılarda plansız şekilde yerleştirilen çanak anten, su deposu gibi yüklerin büyük risk yaratabileceğini de sözlerine ekleyen Şenal, şöyle devam etti:

“Çatılarımızın çoğuna su depoları, çanak antenler, sıcak güneş enerjisi ısıtıcıları, baz istasyonları konuluyor. İzinsiz ve bilgisizce yapılan bu ilaveler, rüzgar, fırtına, deprem gibi olağanüstü hallerde üzerinde bulundukları yapı ve çevredekiler için ciddi risklere sebep olabiliyor. Çatının böyle sistemleri taşımadığı görüldüğünde tedbir alınmadan çatı üzerine ilave yükler konulmamalıdır. Elazığ depreminde çatı yangını çıktığını gördük. Baz istasyonu dolayısıyla çıkan yangın düşündürmelidir.

Türkiye’de çatılar sadece düşey kuvvetler göz önüne alınarak, uzman olmayan kişiler tarafından yapılabiliyor. Depremdeki yatay yükleri karşılayan çapraz bağlantıların çatı, kolon, makas düzlemlerinde yapılmaması veya eksik yapılması deprem anında hasar ve yıkımlara sebep olabilir. Ayrıca çatılarda çalışacak kişilerin çatı sistemleri, çatı yapımı ve teknikleri, yüksekte çalışma ve iş güvenliği konularında eğitimleri ve sertifikaları olmalı, sosyal sigortalar ile ilgili güncel mevzuata uyulmalıdır. Yapılan iş her safhasında çatı konusunda uzman bir teknik eleman tarafından kontrol altında tutulmalıdır. “

Renovasyona önem vermeliyiz

Yaşlı olmayan yapı stoğuna sahip belli bölgelerde ilk planın yıkım olmaması gerekliliği üzerinde duran Şenal, şöyle konuştu:

“Kentsel dönüşüm planının genç yapı bloğunda çeşitli şekillerde uygulanabilir olması gerekir. Yapıların yıkılıp yeniden yapılması yerine yapının korunabilir kısımları bırakılarak, önümüzdeki yıllarda ihtiyaçları karşılayacak şekilde yenileme yapmak gerekir. Çeşitli tekniklerle yüzde 100 olmasa bile buna yakın bir oranda mevcut binaları depreme dayanıklı hale getirmek mümkün. Bu yıkıp yeniden yapmakla, güçlendirmenin maliyetini karşılaştırarak karar vermek gerekiyor. Genelde sadece taşıyıcı sisteme müdahale edildiği için yeniden yapım maliyetinin yüzde 20-30’u düzeyinde kalıyor. Dünya genelinde yaygın kabul, bu oranın yüzde 40’a kadar olması durumunda güçlendirmenin tercih edilmesi. Ağır hasarlı olan binalar da ise genelde niteliksiz malzeme ve uygulama ile taşıyıcı eleman donatılarının korozyona uğrayarak etkili kesitlerin küçülmesi sonucu betonda çatlama-dökülmelere sebep olmasını görüyoruz. Oysa ilgili kuralara uygun projelendirilip inşa edilmiş bir binanın ömrü çok daha uzun olacaktır.”

 Çatı Sanayici ve İş Adamları Derneği (ÇATIDER) Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Şenal, Türkiye’yi yasa boğan, binlerce insanın yaşamını yitirdiği, yaralandığı, ekonominin büyük darbe aldığı 17 Ağustos 1999’da yaşanan acı depremin üzerinden 20 sene geçtiğini belirterek şöyle konuştu:

“Depreme karşı çatıdan temele her an hazır olmalıyız. Yapının en önemli bölümlerinden biri olan çatının dayanıklılığı, depremde hayat kurtaran bir unsur haline geliyor. Ülkemizde milyonlarca yapının standartlara uygun olmayan çatıya sahip olduğunu öngörüyoruz. Büyük bölümü geleneksel uygulama metotları ve malzemelerle yapılan bu çatılar, depremde oluşabilecek riskleri artıracak unsura dönüşebilir. Deprem anında güvende olabilmemiz için yapıların temelden çatıya kadar her bölümünün dikkatli projelendirilmesi ve inşa edilmesi gerekiyor. Deprem ve fırtına gibi doğal afetlerde tehlike yaşanmaması için çatıların uzman kuruluşlar tarafından yapımı ve kontrolü gerekiyor.”

Tadilat için en uygun aylardayız

Şenal , çatı tadilatı için yaz aylarının ideal bir dönem olduğunu hatırlatarak, şunları söyledi:

“Mimar veya mühendis tarafından hesaplanmış, tüm detaylarıyla çizilmiş, malzemeleri tarif edilmiş bir proje, yapı güvenliği için en önemli unsurlardır. Çatı bütünü içindeki kalkan duvar, parapet duvarlar, baca gibi ağır yapı bileşenleri deprem sırasında yıkılmayacak, yapıdan ayrılarak çevreye savrulmayacak şekilde projelendirilmeli ve projeye uygun olarak inşa edilmelidir. Depreme bağlı çatı yıkılmaları genelde bu gerekliliklere uyulmamasından kaynaklanıyor.”

Çatıların üzerindeki plansız yüklere dikkat!

Çatılarda plansız şekilde yerleştirilen çanak anten, su deposu gibi yüklerin büyük risk yaratabileceğini de sözlerine ekleyen Şenal , şöyle devam etti:

“Çatılarımızın çoğuna su depoları, çanak antenler, sıcak güneş enerjisi ısıtıcıları, baz istasyonları konuluyor. İzinsiz ve bilgisizce yapılan bu ilaveler, rüzgar, fırtına, deprem gibi olağanüstü hallerde üzerinde bulundukları yapı ve çevredekiler için ciddi risklere sebep olabiliyor. Çatının böyle sistemleri taşımadığı görüldüğünde tedbir alınmadan çatı üzerine ilave yükler konulmamalıdır. Türkiye’de çatılar sadece düşey kuvvetler göz önüne alınarak, uzman olmayan kişiler tarafından yapılabiliyor. Depremdeki yatay yükleri karşılayan çapraz bağlantıların çatı, kolon, makas düzlemlerinde yapılmaması veya eksik yapılması deprem anında hasar ve yıkımlara sebep olabilir. Ayrıca çatılarda çalışacak kişilerin çatı sistemleri, çatı yapımı ve teknikleri, yüksekte çalışma ve iş güvenliği konularında eğitimleri ve sertifikaları olmalı, sosyal sigortalar ile ilgili güncel mevzuata uyulmalıdır. Yapılan iş her safhasında çatı konusunda uzman bir teknik eleman tarafından kontrol altında tutulmalıdır. ÇATIDER olarak sektörün ihtiyaç duyduğu uzman uygulama usta ve teknikerleri eğitiyoruz.Türkiye’de yapı sektörünün ilk uzaktan öğrenim projesi olan ‘yapı okulu’ ile donanımlı usta yetişmesine de çok güçlü bir katkı sağlıyoruz.”

Çatı Sanayici ve İş Adamları Derneği (ÇATIDER) Yönetim Kurulu Başkanı Adil Baştanoğlu, 2018 yılı çatı sektörünü değerlendirerek, 2019 yılı beklentilerini ve öngörülerini açıkladı.

2019 yılında da hedeflerinin büyüme odaklı olduğunu belirten Baştanoğlu, 2019’da iyileştirme ve renovasyona ağırlık verilmesi gerektiğini söyledi. Baştanoğlu, kentsel dönüşüm nedeniyle yenilenmenin yavaşladığını kaydederek, “Yıkılması şart olmayan binalar güçlendirilmeli. Bu piyasanın da canlanmasına katkı sağlar” dedi.

Avrupa Birliği’nde yenileme pazarı büyüklüğünün 109 milyar euro olduğunu ve bu pazarın neredeyse yarısını Almanya, Fransa ve İtalya’nın oluşturduğunu söyleyen Baştanoğlu, şöyle konuştu:

“Yenileme pazarı, toplam inşaat sektörünün yüzde 57’sini oluştururken, bu oranın yüzde 65’i konutlarda gerçekleşiyor. Türkiye’de ise 10 yıl önce yaklaşık 12 milyar dolar olan yenileme pazarı 2017’de 6 milyar dolara geriledi. Bu rakamlar da 95 milyar dolarlık iç pazarın yüzde 7’si anlamına geliyor. Oysa bu rakamların, yaklaşık yüzde 25 civarında olması bekleniyor.”

Yüzde 2 büyüme öngörülüyor

Baştanoğlu, sektörün 2019 hedeflerini ise şöyle açıkladı:

“Yeni Ekonomi Programı’nın (YEP) genel ve sayısal hedefleri, inşaat sektöründe de yavaşlama olacağını gösteriyor. Öncelikle özel tüketim harcamalarında 2019 yılında yüzde 2 büyüme öngörülüyor. Buna göre hane halklarının harcamalarında sınırlı bir büyüme olabilir. İnşaat sektöründe de 2019 yılında en fazla yüzde 2 büyüme olacağına işaret ediliyor. 2019 yılında kamu yatırımlarında ise yüzde 36,1 daralma öngörülüyor. Programın kamu mali disiplini hedefi çerçevesinde en çok kamu yatırımlarının etkilenmesi bekleniyor. Kamu yatırımlarında gerileme, kamu altyapı ve inşaat harcamalarında da önemli bir küçülme anlamına geliyor. Bu hedefleri ile Yeni Ekonomi Programı, inşaat sektöründe 2019 yılında küçülme yaşanma olasılığını dahi içeriyor. Bu duruma göre inşaat sektörü ve çatı sektöründe de 2019 yılında durağan bir yıl geçirmesi beklenebilir. Tabii renovasyon projelerinin Türkiye genelinde devam edeceği de öngörülüyor.”

Yakın ve komşu pazarlarda göreceli iyileşme ile AB pazarının ihracat artışına katkı sağladığını belirten Baştanoğlu, döviz kurlarındaki artışın da ihracata destek verdiğini söyleyerek, “Önümüzdeki yıl BEP (Binalarda Enerji Performansı) ile ilgili yeni gelişmeler olabilir. Ancak BEP’in tüm detaylarının ve denetim mekanizmalarının, tüm işlerliği devreye sokularak uygulanması büyük önem taşıyor” diye konuştu.

Gelecek enerji etkin yapıların olacak

 Avrupa Parlamentosu’nun yayımladığı Binalarda Enerji Performansı direktiflerine göre 31 Aralık 2020 tarihinden itibaren bütün yeni binaların sıfıra yakın enerjili yapı olmasının planlandığını hatırlatan Baştanoğlu, şunları söyledi:

“Ülkemizin de gecikmeden bu tür yenilikçi yaklaşımlarla geleceğini enerji etkin şekillendirmesi önem arz ediyor. Kentsel dönüşümün 2019’da bu kapsamda ele alınması daha çok gündeme gelebilir. Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, yılda 300 bin konutun dönüşmesi hedefleniyor. Bugüne kadar dönüşüm projelerinde başta kredi desteği olmak üzere 8.5 milyar TL kaynak aktarıldığı, gelecek 20 yılda 6.7 milyon bağımsız bölümün dönüşmesi gerektiği belirtiliyor. 2019’da bakanlığın TOKİ, Emlak Konut ve İller Bankası ile kentsel dönüşüm ve sosyal konut alanlarında yeni projeler geliştirmesi bekleniyor. İnşaat arsa ve rant, aşırı lüks veya lüks görünümlü durumundan çıkarıp bu bir yükselen,  bir düşen eğriyi akılcı ve ihtiyaca dayalı inşaat yapılması şekline döndürebilirsek sektörün daha stabil hale geleceğini düşünüyorum. Yüksek marjlı inşaat yapıp satmak peşinde olan fakat mesleği layıkıyla teknik ekonomik ve estetik anlam da yapmayan kişi ve kuruluşlardan zarar görüyoruz. Ayrıca kent içinde bütünleşik düşünmeden yani tüm alt yapı, (temiz su, pis su, trafik, gibi) ve hatta  olası büyük afetleri bile dikkate almadan yapılan, parsiyel büyük yerleşim odaklı binalar veya bina bloklarının şehirde faydadan çok zararı oluyor…Şehirlerimizin belli bir disiplinle imar planlarını uygulayabilmeleri gerek.”