TEMA Vakfı Çanakkale Kirazlı Altın Madeni için onaylanan ÇED raporunda belirtilen ağaç sayısının 4 katı yani en az 195.000 ağaç kesildiğini 1 Temmuz’da ifade etti ve yatırımın durdurulmasını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan talep etti. TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Bugüne kadar TEMA Vakfı’na sorularımızı cevaplayan resmi bir bilgi ulaşmadı. Diğer yandan sosyal medya üzerinden yapılan açıklamada madene ait onaylı ÇED sahasında kesilen ağaç sayısının 13.400 adet olduğu belirtildi. Bu aradaki farkın netleşmesi için “Kirazlı altın madeni projesi için onaylanan ÇED alanının 204 hektarlık kısmında 0-8 cm, 8-20 cm ve 20 cm üzerindeki çaplarda kaç adet ağaç kesilmiştir?” sorumuza ilgili makamlarca yanıt verilmesini istiyoruz. Sorumuzu 800.000’i aşkın gönüllümüz ve imza kampanyamızı bugün itibarıyla imzalayan 500.000 kişi adına yöneltiyoruz,” dedi.

Mevzuatta “ağaç” nasıl tanımlanır?

Mevzuatta, en az sekiz metre ve daha yukarı boy yapabilen kökü, gövdesi, tepesi olan, odunsu bitkiler, yaşı, çapı ne olursa olsun ağaç olarak tanımlanıyor.TEMA Vakfı, kesilen ağaç sayısını ağaçların çapına bakmaksızın, mevzuattaki ağaç tanımına uygun olarak hesapladı. Buna göre toplam 1.997 hektarlık maden sahasının ve 600 hektarlık ÇED izinli alanının sadece 204 hektarlık kısmında en az 195.000 ağaç kesildi.Ayrıca konu TEMA Vakfı tarafından 1 Temmuz itibariyle resmi olarak gündeme getirilmiş olmasına rağmen kesimler halen devam ediyor.

Ormanlar bütüncül bir ekosistem yaklaşımıyla ele alınmalıdır

Orman sadece ekonomik değeri olan tomruk üretimi yapılan bir alan değil, aksine tatlı su varlığının, temiz havanın ve toprağın güvencesi, yüzlerce türün yaşam alanı, iklim değişikliği ile mücadele için önemli bir karbon yutağıdır. Tüm projelerin değerlendirilmesinde ormanlar bütüncül bir ekosistem yaklaşımıyla ele alınmalıdır.

İşlevi çevresel etkileri doğru öngörmek, planlamak ve önlemler almak olan Çevresel Etki Değerlendirme raporuna daha ilk aşamada aykırı hareket edildiği saptanmalıdır. TEMA Vakfı, kesilen ağaç sayısının tomruk üretim kriterlerine göre değil, mevzuata göre yeniden belirlenmesini ve ÇED sürecinin acilen durdurulmasını bugüne kadar süreci destekleyen 500.000 imzacı adına talep ediyor.

“Boy yapabilen” ifadesi ile kastedilen, boylanma potansiyelidir, ağaç boyunun 8 metre olması beklenmemektedir.

28473 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Orman Kadastrosu ve 2/B Uygulama Yönetmeliği’nin 14. Maddesi 1/a paragrafında tanımlanmıştır.

2 Temmuz 2019 tarihli Sentinel 2 LA görüntüsünden kesim yapılan alanın sınırları çizilip bu sınır Google Earth üzerine taşındı. Google Earth görüntüleri üzerinde meşcereler (Ağaç türü, gelişme çağı ve ağaç tepelerinin toprağı örtme derecesi farklı orman tipleri) belirlendi ve meşcere haritası oluşturuldu. Her orman tipinin ne kadar alanı olduğu ArcGIS yazılımı kullanılarak bulundu. Kesim yapılan alanda 250 metrelik sistematik aralıklarla örnekleme yapıldı. Örnekleme alanı bir dekar olacak şekilde yüksek çözünürlüklü görüntüler alındı ve bu görüntülerde ağaç tepe taçları dikkate alınarak sayım yapıldı. Yapılan örneklemelerden her bir meşcere tipi için 1 hektar alandaki ağaç sayısı belirlendi. Bu değerler her meşcere tipinin alan büyüklüğü ile çarpılarak meşcerelerdeki ağaç sayısı bulundu ve tümü toplandı.

Ağaçlandırılmış alanda ise ağaçlandırmalarda kullanılan dikim aralığı dikkate alınarak 1 hektardaki ağaç sayısı hesaplandı. Maden alanı içinde kalan ağaçlandırma yapılmış sahalarında ise ağaçlandırmalarda kullanılan dikim aralığı dikkate alınarak 1 hektardaki ağaç sayısı hesaplandı. Mevcut uydu görüntülerinden hareketle dikim başarısının %75 olduğu varsayılarak birim alandaki genç ağaç sayısı bulundu. Bu sayılar ağaçlandırma alanı miktarı ile çarpılarak bulunan ağaçlandırma sahalarındaki fidan sayısı hesaplandı ve diğer meşcerelerdeki ağaç sayısına eklendi.

TEMA Vakfı, 17 Haziran Dünya Çölleşme İle Mücadele Günü’nün 25. yılı kutlamaları kapsamında Ankara’da çeşitli etkinlikler gerçekleştirdi. Her yıl farklı bir ülkenin ev sahipliğinde yapılan 17 Haziran Dünya Çölleşme İle Mücadele Günü etkinlikleri bu yıl “Toprağımız için El Ele” temasıyla Türkiye’de düzenlendi. Tarım ve Orman Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele (ÇEM) Genel Müdürlüğü’nün koordinasyonunda hayata geçirilen etkinlikler kapsamında TEMA Vakfı, Çocuklar için Toprak ve İklim Atölyesi ve STK Forumu olmak üzere iki ayrı forumun düzenlenmesini üstlendi.

Çocuklar toprak için harekete geçme çağrısı yaptı

Açılışını iklim aktivisti çocuklar Atlas Sarrafoğlu (12) ve Rüya Aygüneş’in (10) yaptığı ve yirmi yedi çocuğun katıldığı Çocuklar için Toprak ve İklim Atölyesi’nde çocuklar toprak, iklim değişikliği ve çölleşme arasındaki ilişki üzerine birlikte düşünerek toprağın ve iklimin korunmasına dikkat çekmek için çeşitli etkinlikler gerçekleştirdiler. Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi Genel Sekreteri Ibrahim Thiaw ve Tarım ve Orman Bakanı Dr. Bekir Pakdemirli atölyenin sonuna katılıp çocukların çeşitli sorularını yanıtladı. Bakan Pakdemirli, Türkiye’nin kuraklıkla mücadelede en başarılı ülkelerden biri olduğunu belirtirken, orman alanı artışında da başı çeken ülkelerden biri olduğunun altını çizdi. Atlas Sarrafoğlu Bakan Pakdemirli’den Paris Anlaşması’nın Meclis tarafından onaylanmasını talep etti. Bakan Pakdemirli’nin Rüya Aygüneş’in isteği üzerine Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’u arayarak iklim krizinin eğitim müfredatına girmesi konusundaki taleplerini iletmesi, eğlenceli dakikaların yaşanmasına neden oldu. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk ise gönderdiği görüntülü mesaj ile atölyeye katılan herkese, iklim krizi ile mücadelede elinden geleceğini yapacağına söz verdi.

Etkinlikler kapsamında TEMA Vakfı 18 Haziran’da on bir farklı STK’nın yer aldığı STK Forumu’nu düzenledi ve forumda Dünya Çölleşme İle Mücadele Günü’nün bu yılki teması olan arazi tahribatının dengelenmesi (ATD) konusu masaya yatırıldı.

Türkiye’de çölleşmenin başlıca nedenlerinden biri erozyon

TEMA Vakfı olarak 17 Haziran Dünya Çölleşme ile Mücadele Günü kapsamında uluslararası etkinlikler düzenlemekten ve etkinliklere hem Birleşmiş Milletler hem de Türkiye hükümetinden üst düzey katılımların olmasından dolayı duydukları memnuniyeti dile getiren Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, aynı zamanda 16 Haziran’ın da Türkiye’de Toprak Bayramı olarak kutlandığını ifade etti. Bu önemli günün aslında toprak konusunun tüm canlılar için hayati önemine dikkat çektiğini belirten Deniz Ataç, çölleşmenin genellikle yanlış anlaşıldığını vurguladı. Deniz Ataç, “Çölleşme, arazilerin çöle dönüşmesinden ziyade, toprağın verimliliğini kaybetmesi, bitki örtüsünün yok olarak ona hayat veren toprağın yaşamsal önemi olan hizmetlerinin azalması anlamına geliyor. Toprağın üretkenliğini kaybetmesi beraberinde kırsal fakirliğin artmasına dolayısıyla geliri toprağa bağlı olan insanların göç etmesine neden oluyor. Küresel ölçekte son 20 yılda 10 milyon kişinin çölleşme nedeniyle göç ettiği tahmin ediliyor. Çölleşme, dünyada karasal alanın %25’ini oluşturan 4 milyar hektar alanı, 168 ülkede ise 1,5 milyar insanın hayatını doğrudan etkiliyor. Her yıl 12 milyon hektar tarım arazisi (3 Konya ili büyüklüğünde) bozuluma uğruyor. Tarımsal üretimde ise gelecek on yılda %2 azalma olacağı öngörülüyor. Son beş yıldaki gözlemler her yıl ortalama 5,2 milyon hektar orman arazisinin (2 Ankara ili büyüklüğünde) azaldığını gösteriyor. Türkiye’de ise arazi üretkenliğinin azalmasında erozyon hala en başta gelen sorun olarak dikkat çekiyor. Tarım arazilerinin %59’u, meraların %64’ü, orman arazilerinin %54’ünde çeşitli şiddette erozyon görülüyor. Erozyonun yanı sıra arazi tahribatının nedenleri arasında; tarım dışı kullanımlar (sanayi, kentleşme, konut yapımı, turizm, madencilik ve ulaştırma amaçlı kamu yatırım alanları) nedeniyle yok olan tarım arazileri, anız yakma, yanlış toprak işleme ve sulama, yanlış tarımsal uygulamalar ve vahşi madencilik yer alıyor. Arazi tahribatının yani çölleşmenin sonucu doğrudan insan refahının ve yaşam kalitesinin azalmasıdır. Bu sebeple, ağaçlandırma, mera ıslah çalışmaları, sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması, tahribata uğramış arazilerin rehabilitasyonu ve doğal varlıklarımızın korunması hepimizin görevidir. Bu sorumluluğu sadece bugün için değil, gelecek kuşaklar için de taşıdığımızı unutmamalıyız” dedi.

Daha yaşanabilir bir dünya kadınlarla mümkün

Sosyal ilişkilere bakıldığında her alanda, her zaman çatışma, eşitsizlik ve zıtlıklar karşımıza çıkıyor ve bu durum insanların çalışma potansiyelini etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Bu unsurların etki gücü kültürden kültüre, geçmişten geleceğe ya da iş alanlarında farklılık gösterebiliyor. Bu durumun sonucu kadınlar özelinde ötekileştirme olarak ortaya çıkabiliyor. Ayrıca dünyada çevre ve kadın ilişkisi değerlendirildiğinde iklim değişikliği gibi çevre olaylarından en çok kadınların etkilendiği görülüyor. Özellikle az gelişmiş ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitliğinin önündeki engeller, ailenin bakımı, yemeği, ısınması ve suyunun tedarik edilmesi gibi rolleri kadınlara yüklüyor. Ancak kadınlar katılımcılık ve söz sahibi olma bakımından son sıralarda yer alıyor. Bu kapsamda TEMA Vakfı olarak her zaman cinsiyet eşitliğine hassasiyet göstererek daha yaşanabilir bir dünya için yürüttüğümüz çalışmalarda kadınlardan güç almayı önemli bir değer olarak görüyoruz.

Türkiye’nin gıdasını üreten tarım alanlarını tehlikeye atıyordu

2018 yılı Mayıs ayında Kömür Üzer kampanyası kapsamında basın temsilcileri ve uzmanlarla bölgeyi ziyaret ederek termik santralin vereceği zararlara dikkat çektiklerini hatırlatan TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Bölge 2017 ve 2018’de Resmi Gazete’de yayımlanarak ilan edilen “Büyük ova koruma alanı” içinde yer alıyor. Yapılması planlanan termik santral Saray, Ergene, Edir, Yoncalı, Karacakılavuz, Muratlı ve Çorlu gibi Türkiye’nin gıdasını üreten Trakya’nın tüm tarım alanlarını ve ormanlarını tehlikeye atıyordu. TEMA Vakfı olarak başlattığımız “Kömür Üzer” ve “Kömür Etme” adlı kampanyalar ile kömürlü termik santrallerin ve kömür madenciliğinin tarım alanlarına verdiği zarara dikkat çekmek için Trakya ile birlikte yurt genelinde çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Bölgede çevre düzeni planında (ÇDP) yapılan değişikliği pek çok kuruluşla birlikte dava etmiştik. Ayrıca projenin izin işlemlerinin başlamasıyla beraber Çerkezköy ve Kapaklı’daki sivil toplum kuruluşları da harekete geçti. Bir yandan hukuki süreçler devam ederken, bir yandan da termik santral ve kömür madenciliği projesinin çevre ve insan sağlığı üzerinde neden olacağı olumsuz etkiler konusunda kamuoyu oluşturuldu. Özellikle termik santralin projelendirildiği Pınarca köyündeki kadınların itirazları kamuoyunda önemli bir yer tuttu. Bölge halkının ve sivil toplum kuruluşlarının sesine kulak vererek Trakya’nın bereketli topraklarını, sık meşe ormanlarını tehlikeye sokan bu kömür madenciliği ve kömürlü termik santral projesinin çevresel etkilerinin değerlendirildiği ÇED sürecini iptal ettiği için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na, Çerkezköy, Kapaklı ve özellikle Pınarca halkına, destek veren tüm medya mensuplarına ve tüm gönüllülerimize teşekkürlerimizi sunarız. Ancak Trakya’da Vize ve Kırklareli’nde iki kömürlü termik santral projesi daha bulunuyor. Türkiye genelinde ise planlanan 40’ın üzerinde termik santral var. Hep birlikte havamızı, suyumuzu ve toprağımızı koruma çalışmalarına devam edeceğiz” dedi.

9 bin futbol sahası büyüklüğünde bir alan etkilenecekti

Planlanan termik santralin kurulması halinde yılda 7,1 milyon ton kömür yakılacaktı. Termik santralin Silivri’den Kapaklı’ya kadar geniş bir alanda havaya, yer altı sularına, orman ve tarım alanlarına olumsuz etkileri olacağı öngörülüyordu. Tekirdağ’ın Çerkezköy ve Kapaklı ilçelerinin yakınında planlanan termik santralin, etrafı büyük ovalarla çevrilmiş 500 hektarlık bir meşe ormanının üzerine kurulması planlanıyordu. Ayrıca kömürün çıkarılacağı ruhsatlı kömür sahası ise İstanbul ve Tekirdağ il sınırları içinde 6760 hektarlık tarım ve orman alanlarından oluşuyordu. Bu durum ekolojik ve tarımsal açıdan değerli olan 9 bin futbol sahası kadar bir alanın kaybedilmesi anlamına geliyordu.

Tüm dünyanın geleceğini ilgilendiren kararların alınacağı BM İklim Zirvesi, 2-14 Aralık tarihleri arasında Polonya’nın Katowice kentinde gerçekleşiyor. Zirve kapsamında Paris İklim Anlaşması’nın hayata geçmesi gereken ilkelerinin karara bağlanması hedefleniyor. Paris İklim Anlaşması’nın nasıl uygulanacağına dair detayların, prensiplerin, yöntemlerin netleştirileceği Kurallar Kitabına karar verilmesi gerekiyor. Son dönemde dünyanın karşı karşıya kaldığı en büyük tehlikenin iklim değişikliği olduğunu ifade eden TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “İklim değişikliğinin etkilerini artık bugün yaşıyoruz. Özellikle son dönemde yaşanan kuraklık, seller, dolu gibi aşırı hava olayları hayatımızı doğrudan ve olumsuz etkiledi. Eğer önlem almazsak bu etkiler artarak sürecek. Germanwatch tarafından zirve kapsamında yayımlanan Küresel İklim Riski Endeksi’ne göre Türkiye’de 2017 yılında olan aşırı hava olayları toplamda 1,9 milyar dolar ekonomik hasara yol açtı. Ayrıca ülkemizde hava sıcaklıklarında hızlı değişmeler görülüyor. İklim modelleri gelecekte Türkiye ve çevresinde ortalama hava sıcaklıklarında önemli ve hızlı artışların olacağını gösteriyor. Bu şekilde devam edersek sağlıklı suya ve gıdaya erişimin zorlaştığı, havanın ve denizlerin kirlendiği, tüm kıyı ve kara yaşamının bozulduğu bir dünyada yaşamak zorunda kalacağız. Tüm canlı yaşamının birbirine bağlı olduğu düşünüldüğünde bu risklerden öncelikle biz insanlar etkileneceğiz” dedi.

Türkiye yapılabilecekler konusunda geç kalmış değil

Türkiye’nin iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgelerden biri olan Akdeniz havzasında yer aldığını belirten Deniz Ataç, “Olumsuz tabloya rağmen halen geç kalmış değiliz. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli Ekim ayında yayımlanan 1,5 °C Küresel Isınma Özel Raporu ile sıcaklık artışının 2 °C yerine 1,5 °C’nin altında sınırlandırılması ile iklim değişikliğinin birçok etkisinin azaltılabileceğini ortaya koydu. Raporun yayımlanmasından kısa bir süre sonra İklim Zirvesi’nde bir araya gelen devletler, ısınmayı 1,5 °C’de tutmak için ulusal katkı beyanlarını gözden geçirecek ve bunun başarılması için yapılması gerekenleri müzakere edecekler. 1,5 derece hedefine ulaşabilmek için Türkiye’nin de iklim değişikliğine neden olan sera gazı emisyonlarını azaltması ve 2050 yılı itibariyle sıfırlamış olması gerekiyor. Polonya’da gerçekleştirilen İklim Zirvesi, Türkiye’nin bu konuda harekete geçmesi için iyi bir fırsat olabilir. Paris İklim Anlaşması öncesinde verdiği ulusal iklim değişikliğiyle mücadele beyanı dahilinde artıştan azaltım sağlama gibi bir hedefi olan Türkiye’nin sera gazı azaltım taahhütlerini iyileştirmesi ve imzacı olan diğer 184 ülke gibi Paris İklim Anlaşması’nı onaylayarak yürürlüğe koyması gerekiyor. Türkiye bu yıl da Paris Anlaşmasını onaylamadığı takdirde, geleceğin siyasetinin, ticaretinin ve ekonomisinin çerçevesini çizen ülkelerin dışında kalacak, yön veren değil, izleyen olacak. Türkiye’nin bir an önce Paris İklim Anlaşması’nı onaylayıp, iklim hedeflerini güçlendirerek küresel çalışmaların liderleri arasında yer almasını talep ediyoruz. İklim değişikliği ile mücadele etmek için küresel ölçekte iklim finansmanına erişim ve fonlardan yararlanmak önemlidir. Ancak iklim politikamızın ekseni, Yeşil İklim Fonu’na erişebilmek için gelişmiş ülkeler listesinden çıkmaktan ziyade, iklim değişikliğine uyum ve sera gazı azaltımı çerçevesinde yerel ve ulusal çok boyutlu politikalar olmalıdır” dedi.

Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımları yapılmalı

İklim değişikliğiyle ilgili atılacak adımların ulusal ölçekte pek çok faydası bulunuyor. NewClimate Institute (NCI) ile CAN Europe (Avrupa İklim Ağı) tarafından Türkiye İklim Ağı’nın desteği ile hazırlanan “İklim Hareketine Geçmenin Yan Faydaları: Türkiye İklim Taahhüdünün Değerlendirmesi Raporu” Paris Anlaşması’na uyumlu politikaların Türkiye için daha güçlü ekonomi anlamına geldiğini göstermişti. Raporda yapılan analiz, 1,5°C ve 2°C derece hedeflerine uygun bir şekilde, Türkiye’nin yüzde 100 yenilenebilir enerjiyi ve enerji verimliliğini önceliklendirdiği takdirde, fosil yakıtlara bağlı enerji ithalatından 23 milyar dolar tasarruf edebileceğini, 2030 yılına kadar hava kirliliğine bağlı toplam 35 bin ölümü engelleyebileceğini ve enerji sektöründe 64 bin yeni iş imkanı yaratabileceğini gösteriyor. Yapılan başka çalışmalar ise iklim değişikliği etkilerinin neden olacağı kayıp ve zararların mal olacağı insan hayatları ile ülke ekonomisine etkilerini ortaya koyuyor. Paris İklim Anlaşması hedeflerinin gerçekleştirilmesi, sadece hava kirliliğinin azaltılmasına bağlı olarak 2050 yılına kadar yaklaşık bir milyon kişinin hayatını kurtarabilir.