Devler Ligi’nin zirvesindeki 10 Türk firmasının gerçeklestirdiği projeler arasında; Rönesans’ın Aşkabat’ta yürüttüğü ve alanında en büyük olma iddiası taşıyan Doğalgazdan Benzin Üretim Tesisi Projesi, Limak’ın bir Türk müteahhitlik firması tarafından kazanılan en büyük kontrat bedeline sahip Kuveyt Uluslararası Havalimanı Terminal Projesi, TAV’ın Avrupa’nın üçüncü büyük havalimanı olan Amsterdam Schiphol Havalimanı’nın genişleme çalışmaları, Yapı Merkezi’nin Doğu Afrika’da inşa edilen en hızlı demiryolu hattı olması hedeflenen Darüsselam Morogoro Projesi de yer alıyor.

Uluslararası inşaat sektörü dergisi ENR (Engineering News Record), tüm dünyada ekonomi çevreleri tarafından ilgiyle takip edilen, müteahhitlerin bir önceki yılda ülkeleri dışındaki faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri esas alarak yayımladığı “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesi ekonomi çevrelerinde ilgi uyandırdı.

Küresel ve ulusal ekonomideki kırılganlıklara rağmen Türkiye’den listeye giren 44 firmanın 40’ı, listedeki ilk 10 Türk müteahhitlik firmasının ise tamamı Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) üyelerinden oluştu. Söz konusu ilk 10 firma sırasıyla Rönesans, Limak, Tekfen, TAV, Yapı Merkezi, Ant Yapı, Enka, Alarko, Gama ve Çalık Enerji oldu. Geçen yıl da aynı listede yer alan Türk firmalarının çoğunluğu son listede daha yukarı basamaklara çıkmayı başardı.

TMB Başkanı Mithat Yenigün, konuya ilişkin olarak şu değerlendirmelerde bulundu:

“ENR’ın açıkladığı inşaat sektöründe 2018 yılı ‘Dünya Devler Ligi’ sıralaması, Türk inşaat firmalarının son dönemde sektörün geleneksel pazarları Orta Doğu, Avrasya ve Afrika ülkelerinin yanı sıra Avrupa kıtasında da önemli projeler üstlendiklerini ortaya koymaktadır.

Pek çok Avrupa ülkesi mühendislik, müteahhitlik ve inşaat malzemesi üretiminde son derece güçlüdür ve neredeyse her alanda altyapısını tamamlamıştır. Buna karşın firmalarımızın Avrupa’da önemli projeler üstlenmeye başlaması; müteahhitlerimizin rekabet gücü, teknik kapasite ve deneyim konularında geldiği noktayı ortaya koyması açısından dikkat çekicidir.

İş hacmimizin önemli kısmının Orta Doğu ve Avrasya ülkelerinde olduğu görülmektedir. Son dönemde Sahra Altı Afrika, Hindistan, ASEAN Bölgesi ve Latin Amerika gibi potansiyeli olan pazarları da yakından takip etmekteyiz.

Yurtdışındaki şantiyelerimizde gururla Türk bayrağını dalgalandırıyor, Türkiye’yi temsil etmenin bilinci ve onuru ile çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu başarımızda, gittiğimiz her pazarda değerli desteklerini gördüğümüz Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere, yurtdışında görev yapan büyükelçilerimiz ve ticaret müşavirlerimizin önemli payı bulunmaktadır.”

Tüm dünyada referans alınan “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesine giren ilk 10 Türk firmasını bu başarıya götüren uluslararası projelerden bazıları şöyle sıralandı:

1. RÖNESANS: Türkiye listesindeki liderliğini bu yıl da koruyan ve Avrupa’nın en büyükleri arasında 9., dünya sıralamasında ise 33. sırada yer alan Rönesans’ın uluslararası projeleri arasında Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’ta yürüttüğü Doğalgazdan Benzin Üretim Tesisi Projesi dikkat çekiyor. Alanında en büyük olma iddiası taşıyan tesis tamamlandığında günlük ortalama 1.800 ton, yıllık ise ortalama 600.000 ton benzin ile 100.000 ton LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) üretim kapasitesine ulaşılacak.

2. LİMAK: Türkiye listesinde Rönesans’ı, dünya sıralamasında 67. sırada yer alan Limak izliyor. Şirket son olarak bir Türk müteahhitlik firması tarafından kazanılan en büyük kontrat bedeline sahip olduğu ifade edilen Kuveyt Uluslararası Havalimanı Terminal II Projesi’ni sürdürüyor. Proje kapsamında ilk etapta 13 milyon yolcu kapasiteli olarak inşa edilecek olan Kuveyt Uluslararası Havalimanı Yeni Terminal Binası’nın kapasitesi, ardından yapılacak iyileştirmelerle 25 milyona kadar çıkarılabilecek.

3. TEKFEN: ENR listesinde önceki yıla oranla önemli bir atılımla 69. sıraya yükselen TEKFEN’in Katar’da üstlendiği Al Khor Otoyol Projesi, sözleşme bedeli itibarıyla şirketin bugüne kadarki en büyük taahhüt işini oluşturdu. Proje, 34 km uzunluğunda toplam 10 şeritli otoyol inşası ile çok katlı 10 kavşak inşası ve toplam uzunluğu 900 km’yi bulan kablo ve yeraltı borulama kanallarının inşasını kapsıyor. Proje Nisan 2019’da, planlanandan 9 ay önce, Katar Başbakanı’nın da katıldığı bir törenle trafiğe açıldı.

4. TAV: ENR’ın dünya listesinde 71. sırada bulunan TAV, geçtiğimiz yıl Avrupa’nın üçüncü büyük havalimanı olan Amsterdam Schiphol Havalimanı’nın genişletme çalışmaları kapsamında yapılan ihaleyi Rönesans Holding grup şirketi Ballast Nedam ile birlikte kazandı. Schiphol Havalimanı Ek Terminal Binası, TAV İnşaat’ın Paris’te Charles de Gaulle Havalimanı’nda gerçekleştirdiği Aéroports de Paris Genel Müdürlük Binası’ndan sonra bir Avrupa Birliği ülkesinde kazandığı ikinci proje olma özelliğini taşıyor. Avrupa’da önümüzdeki dönem gerçekleştirilecek yeni havalimanı projeleri açısından şirketin bu başarısı büyük önem taşıyor.

5. YAPI MERKEZİ: Yapı Merkezi’nin çeşitli uluslararası projeleri arasında Doğu Afrika’da inşa edilen en hızlı demiryolu hattı olması hedeflenen Darüsselam Morogoro Projesi dikkat çekiyor. Geçtiğimiz günlerde ilk deneme sürüşü Tanzanya Ulaştırma Bakanı’nın katılımıyla gerçekleşen projede inşa edilen hat ülke için büyük öneme sahip.. Yapı Merkezi, ENR’ın dünya sıralamasında 77. sırada yer alıyor.

6. ANT YAPI: Ant Yapı’nın üstlendiği uluslararası işler içinde dikkat çeken Capital Towers Projesi, Moskova Nehri ile tarihi Krasnopresnenskaya Parkı’nın arasında bulunan 233.000 m2 büyüklüğe sahip çok fonksiyonlu bir yaşam kompleksi… İçerisinde rezidans, ofis, kafe, restoran, spor salonu gibi çok amaçlı alanlar bulunan kompleks modern teknoloji ile doğal denge arasında bağ kuran tasarımıyla farklılaşıyor. Ant Yapı, dünya sıralamasında ise 87. sırada yer alıyor.

7. ENKA: ENR’ın dünya listesinde 92. sırada yer alan ENKA, Moskova’da gerçekleştirdiği çok-fonsiyonlu ticaret merkezi Kaşirskaya Plaza Projesi ile dikkat çekiyor. Toplam 196.750 m²lik bir alanı kaplayan ve çevre düzenlemesiyle yaya dostu bir cazibe merkezi oluşturmayı amaçlayan Proje; perakende mağazaları, fitness salonu, sinema, eğlence yerleri, restoran ve hipermarket gibi mekânları biraraya getiren entegre bir kompleks olma özelliğine sahip… Kaşirskaya Plaza Projesi, ENKA’nın yeniden geliştirme projeleri kapsamında inşa ettiği 2. alışveriş merkezi olma özelliğini taşıyor.

8. ALARKO: Dünya sıralamasında 105. sırada yer alan Alarko’nun yine listede bulunan Makyol ile birlikte Kazakistan’da üstlenmiş olduğu Büyük Alma-Ata Çevre Yolu Yapımı ve İşletilmesi Kamu-Özel Ortaklığı Projesi dikkat çekiyor. Projenin inşaat yapım süresi 50 ay, işletme süresi ise 15 yıl 10 ay olup toplam sözleşme bedeli 1.67 milyar ABD Dolarıdır.

9. GAMA: ENR’ın dünya listesinde 118. sırada yer alan Gama, son dönemde Bahreyn’in en önemli projelerinden birini yürütüyor. Devam eden Kombine Çevrim Doğalgaz Santrali Projesi (1800 MW ALBA PS5) tamamlandığında tesisin ülkenin en büyük ve bölgenin en verimli güç santrali olması hedefleniyor. Santral, bir alüminyum tesisi içinde kullanılan ve Ortadoğu’da kurulan ilk H-Class teknolojisine sahip güç santrali olacak. Santral, yapımı devam eden altıncı alüminyum döküm hattının elektrik ihtiyacını sağlamak için inşaa ediliyor. Hattın tamamlanmasıyla dünyadaki en büyük alüminyum döküm tesisi olması hedefleniyor.

10. ÇALIK ENERJİ: ENR’ın sıralamasında 119. olan Çalık Enerji ise Türkmenistan’da sürdürdüğü Mary-3 Kombine Çevrim Elektrik Santrali Projesi ile öne çıkıyor. Proje 2018 yılında devreye alınmış en büyük Doğalgaz Kombine Çevrim Santrali ve Orta Asya’da tek fazda tamamlanan en büyük Elektrik Santrali olma iddiasını taşıyor. 1.574 MW’lık Elektrik Santrali’nin açılışı geçen yıl Türkmenistan Cumhurbaşkanı’nın katıldığı bir proje.

Uluslararası inşaat sektörü dergisi ENR (Engineering News Record), tüm dünyada ekonomi çevreleri tarafından ilgiyle takip edilen, müteahhitlerin bir önceki yılda ülkeleri dışındaki faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri esas alarak yayımladığı “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesini açıkladı.

ENR’ın hazırladığı analizdeki veriler, küresel ekonomik belirsizlikten en çok etkilenen sektörlerden olan inşaat sektöründe durgunluğun devam ettiğini ortaya koydu. Uluslararası inşaat pazarında 2017 yılında gözlenen kıpırdanma “Küresel pazar yönünü yeniden yukarıya mı çeviriyor?” sorularının sorulmasına neden olmuştu. Ancak ENR verilerine göre; 2018 yılında uluslararası inşaat pazarının büyüklüğü yalnızca %1’lik artışla 482,4 milyar ABD Doları’ndan 487,3 milyar ABD Doları’na çıktı. Küresel pazarın büyüklüğü, 2012 – 2014 döneminde ise 500 – 544 milyar ABD Doları bandında seyretmişti.

ENR’ın “Küresel Pazar Risk Taşıyor” başlıklı bülteninde, küresel inşaat sektörünün 2018 yılında zayıf bir performans gösterdiği belirtilirken; halen çeşitli fırsatlar barındırsa da içinden geçtiğimiz dönemde başarısız olan çok sayıda büyük ölçekli uluslararası firma dikkate alındığında risklerin sürdüğüne işaret edildi. Bültende, bu çerçevede dünya liginde yer alan firmaların risklere temkinli yaklaşarak hedeflerini küçülttüklerinden de bahsedildi.

Türkiye, zorluklara rağmen yerini korumayı başardı

Uluslararası müteahhitlik pazarının durgun seyrettiği 2018 yılında Türkiye performansını koruyarak sıralamada yine ikinci sırada yer aldı. ENR listesindeki Türk firmalarının sayısı 2018 yılında 44 oldu. Listedeki Türk firmalarının toplam pazar payı ise aynı yıl için %4,6 oldu.

Türk müteahhitlerinin bölgesel gelirlerdeki payı ana pazarlar olan Ortadoğu’da %9,7’den %10,4’e yükselirken, Asya’da %4’ten %2,1’e geriledi. Firmalarımızın pazar payı, Afrika’da çok değişmeyerek %5,6 olurken, Avrupa’da ise sınırlı artışla %7’ye ulaşıldı.

YENİGÜN: Zorluklara rağmen ikinci sıradayız, hedefimiz payımızı arttırmak

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Mithat Yenigün, ENR listesinin açıklanmasının ardından şu değerlendirmeyi yaptı:

“Küresel ve ulusal ekonomideki kırılganlıklara rağmen sektörümüzün ‘dünya devler ligi’nde, 40’ı Türkiye Müteahhitler Birliği üyesi olmak üzere toplam 44 müteahhitlik firmamız ile yerimizi koruyor olmamız büyük önem taşımaktadır.

Müteahhitlerimiz, son dönemde yurt içinde artan zorluklar nedeniyle yurtdışına daha çok yoğunlaşmış ve bu pazarlarda 2019 yılı Ocak – Temmuz döneminde 5,6 milyar ABD Doları tutarında toplam 130 proje üstlenmiştir. Böylece yurtdışı müteahhitlik hizmetlerimiz kapsamında bugüne kadar 124 ülkede 386 milyar ABD Doları tutarında 9.782 projeye ulaşılmıştır. Yıl sonunda ise yeni proje tutarında 2018’de yakaladığımız 20 milyar ABD Doları düzeyine tekrar ulaşmayı amaçlıyoruz.

Uluslararası pazarlardaki konumumuzu daha da güçlendirmemiz için firma ölçeklerinin büyütülmesi ile firmalarımızın ortak iş yapma bilincinin artırılması ve teknik müşavirlik sektörümüzün de desteklenerek güçlendirilmesi önem taşımaktadır.

Uluslararası pazarlardaki konumumuzu daha da güçlendirmemiz için firma ölçeklerinin büyütülmesi ile firmalarımızın ortak iş yapma bilincinin artırılması ve teknik müşavirlik sektörümüzün de desteklenerek güçlendirilmesi önem taşımaktadır.

Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin, ekonomiye döviz girdisi, ihracat, istihdam ve sektörel rekabet gücüne katkıları başta olmak üzere sürdürülebilir büyüme açısından önemi son derece büyüktür.

Bu çerçevede Birliğimiz öncülüğünde, yurtiçinde yapılanmasını tamamlamış, dünya taahhüt sektöründe ağırlığı olan ve bölgesinde lider “Türk Müteahhitliği” markasını oluşturarak; uluslararası pazardan aldığımız payın 2030’larda %7’lere, diğer bir ifadeyle yılda 50 milyar ABD Doları yeni iş tutarına yükselmesini amaçlıyoruz.”

“DÜNYANIN EN BÜYÜK 250 ULUSLARARASI MÜTEAHHİDİ” LİSTESİNDEKİ TÜRK FİRMALARI