Türkiye İMSAD (İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği) Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu, 25 Eylül-1 Ekim ‘Yangından Korunma Haftası’ dolayısıyla yazılı açıklama yaparken, Türkiye İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Ferdi Erdoğan konuyla ilgili şu değerlendirmelerde bulundu;

“Ülkemizde yapıların yangın güvenliği çalışmalarında öncelikle aktif koruma sistemlerinin (yangın ve duman algılama, alarm ve baskılama sistemleri) tasarlanması düşünülüyor. Hâlbuki yangın güvenliği için öncelikli hedef, yapıda yangının oluşma riskinin minimize edilmesi, yangın oluşsa bile yangının çıktığı bölümde belli bir süre hapsedilmesi ile hasarların azaltılmasının sağlanması olmalıdır. Bu hedefe ulaşmak için yapının tasarım aşamasında alınan önlemlerin tümü pasif koruma önlemleridir. Yapılarda yangın güvenliği, yangının çıkması ile başlamaz ve yangını söndürmekle de sınırlı değildir. Malzeme ve yapı elemanlarının doğru seçimi, mimari, elektrik, mekanik tüm projelendirmenin mevzuat, yapı kullanım gereksinimlerine uygun bir şekilde yapılması ve projenin inşaat sürecinde doğru uygulanması gerekmektedir. Bu süreçler yapıda yangın güvenliğini sağlayacak en temel unsurlardır.”

Türkiye İMSAD bünyesinde, inşaat malzemesi üreticisi, kamu ve özel üniversitelerin öğretim üyeleri, ulusal ve uluslararası yangın güvenliği test, muayene ve onay kuruluşları ve yangın güvenlik mühendisliği alanında uzman isimlerden oluşan Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu’nun, teknik konuları da kapsayan açıklamasında, sektöre ve kamuoyuna yönelik önemli uyarılarda bulunuldu:

“Geçen yıl Adana’da bir yurt binasında meydana gelen yangında 12 öğrencinin hayatını yitirmesinin ardından bu yaz başında İngiltere’de, Grenfell Tower’da meydana gelen yangının da 79 cana mal olması, ulusal ve uluslararası kamuoyunun yine yangın güvenliği konusuna odaklamasına neden oldu. Aslında her büyük yangından sonra duyarlı hale geliyoruz ancak kısa süre sonra her şey unutuluyor ve ileride aynı hatalar tekrarlanıp duruyor. Yapılması gereken, kamu vicdanını teskin etmek amacıyla birilerini suçlamak yerine, daha uzun ve bilimsel çalışmalarla sistemsel hataları bulup ortaya çıkarmak, her yangından ders almak ve bunları standart ve yönetmeliklere yansıtmak olmalı. Böylece, alınan önlemlerin sürekliliği ve sürdürülebilirliği sağlanmalıdır. Son olaylar ile ilgili kamuoyuna yansımış hataları; ‘yönetmeliklere uymama’, ‘tasarım hatası’, ‘malzeme hatası’, ‘ uygulama hatası’ ve ‘işletme hatası’ gibi başlıklar altında değerlendiriyoruz.

Yönetmeliklere uymama alışkanlığının bedeli çok ağır

Belediyelerden ruhsatı alınacağı zaman, maliyeti düşürmek için yangın esnasında yarar sağlamayacak göstermelik önlemlerle ruhsat almak üzere girişimlerde bulunulduğu ve çoğu kez “aracı”, “çantacı” sözde yangın danışmanları kullanılarak uygunsuz binalar için Belediyelerden ruhsat çıkarılması için çaba gösterildiği görülüyor. Bu durumda bina yapım maliyet belki TL bazında düşüyormuş gibi gözükmektedir, ancak yangın durumunda hem can ve hem de mal güvenliği olmayan binalar yüzünden çok ağır bedeller ödenebilmektedir.

Örneğin; İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı’nın web sitesinde yayınlamış olduğu 2012-2017 yılları arası yangın istatistiklerine göre, İstanbul mücavir alan sınırları içerisinde sadece 2016 senesinde 5910 adet konut yangını, 153 adet fabrika yangını ve 8887 adet diğer bina yangını -ki bu binalar içinde okullar, hastaneler, alışveriş merkezleri, ibadethaneler, ofis ve depo binaları gibi kamuya açık binalar bulunmaktadır- olmak üzere, toplam 14 bin 590 adet yapısal yangın çıkmıştır.

Avrupa ortalamaları kullanıldığında, sadece İstanbul’da ortaya çıkan yapısal yangınların ortalama toplam ekonomik zararının yıllık en az 5,5 ile 11 milyar TL arasında olacağı öngörülmektedir.

Doğru tasarım, yangın güvenliğinde hayati rol oynuyor

Mimari, elektrik ve mekanik projelerin hazırlanması safhasında pasif ve aktif yangın güvenliği önlemlerinin tasarım içerisinde doğru şekilde yer alması, can ve mal güvenliği için hayati rol oynuyor. Burada pasif yangın önlemleri derken iki temel öge kastediliyor: Birincisi yapısal olarak binanın taşıyıcı sistemlerinin ve binanın birbirinden farklı yangın riski taşıyan bölümlerinin yangına dayanıklı, yangının ve dumanın yayılması riskini en aza indirebilecek şekilde projelendirilmesi, ikincisi ise yangın anında binadaki insanların en uygun şekilde tahliye edilmelerine ve yangına müdahale edeceklerin kolayca müdahale etmesine olanak sağlayacak şekilde mimari tasarım yapılmasıdır. Aktif yangın önlemleri ise esas olarak bir yangını en kısa zamanda tespit ve ihbar edecek donanımlar ile yangının en kısa zamanda baskılanmasına olanak sağlayacak sistemleri içermektedir.

Tasarım safhasında, yangın güvenliği tasarımı hayati önem taşıdığı göz önüne alınarak mutlaka pasif ve aktif yangın önlemleri konusunda yetkin, yangın güvenlik mühendisi danışmanlardan destek alınmalıdır. Bu desteğin alınması, hem alınacak önlemlerin etkinliğinin sağlanması, hem de maliyetlerin düşürülüp ekonomik çözümler üretilmesi açısından önemlidir.

Ne yazık ki Türkiye’de yangın güvenlik mühendisliği yeterince gelişmemiştir. Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu olarak bu konuda da kamu ve üniversiteler nezdinde çalışmalarımızı yürütüyoruz.”
‘Doğru malzeme’, ‘doğru uygulama’, ‘denetim’ ve ‘doğru işletme’

Açıklamada, yangın güvenliği konusunda alınması gereken önlemler şöyle değerlendirildi: “Projelerin işlevsel olarak hayata geçirilebilmesi için, inşa edilecek binanın kullanım amacına, tehlike sınıfına ve bina yüksekliğine uygun yangın güvenlik tedbirlerinin alınması, yangına karşı tepki ve yangın dayanım testleri yapılmış sertifikalı malzeme ve yapı elemanları kullanımı son derece önemlidir. İnşaat safhasında pasif ve aktif yangın güvenlik sistemlerinin imalat ve montajları yetkin kişi ve kurumlar tarafından yapılmalıdır. Bunun için meslek standartlarının geliştirilmesine ve yetkin kişi ve kuruluşların belgelendirilmesine ihtiyaç vardır. Bu amaçla, proje, imalat ve montaj safhalarında yetkin kişi ve kuruluşlar tarafından kontrollerinin sağlanması ve yapım sürecinin tasarıma uygun olarak gerçekleştirilmesi şarttır. Her zaman söylediğimiz gibi, “malzeme olarak ne kullanıldığı kadar hatta daha fazlası, nasıl uygulandığı da son derece önemlidir.”
Binada uygun şekilde yangın bölümlendirilmesi yapılmış, yangın kaçış yolları yangına karşı korunmuş olsa dahi, bina bölümlerinin sonradan kuraldışı kullanımı veya tadilatlar yapılması durumunda yapısal güvenlik işlevini yitirecektir. Bu nedenle binanın kullanım amacına uygun ve yangın güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde kullanılmasının uzman taraflarca denetlenmesi sağlanmalıdır.

Ayrıca bina kullanımı safhasında da, yangın kaçış yollarının doğru kullanımı da dahil olmak üzere temel yangın güvenlik konularında binadaki kullanıcıların eğitimi, acil durumlarda ne yapacakları ve nasıl davranacakları konusunda bilinçlendirilmesi gereklidir.

Yangın önlemlerine, gelişmiş ülkelerden farklı bakıyoruz

Binalarda tasarım, yapım ve kullanım safhalarında alınması gereken tedbirler 2015 yılında son revizyonu gerçekleşen Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik içeriğinde detaylandırılmıştır. En önemli sorunlardan biri de yönetmelik-standart kargaşasıdır. Ülkemizde yönetmelikler çoğu zaman standartların yerine geçecek şeklide hazırlanmakta ve teknik detayları içermektedir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, maalesef standartların öngördüğü performansa dayalı hesap yöntemlerini kullanmamakta ve yapısal yangın güvenliği konularına yeterince yer vermemektedir. Oysa gelişmiş ülkelerde, yönetmelikler hangi işin hangi standarda göre yapılması gerektiğini ve varsa ülke koşullarına uygun sınırlamaları belirleyen amir kamu hükümleridir. Standart ise akademisyen ve uzman mimar ve mühendislerin müştereken geliştirdikleri teknik detaylardır. Bizde yönetmelikler standardın yerine geçtiğinden standartlar adeta gereksiz hale getirilmektedir. Sonuç olarak yönetmeliklerin daha gerçekçi ve işlevsel olabilmesi için; bilimsel çalışmalara dayalı standart çalışmalarına ağırlık verilmeli, standarda dayalı yönetmelikler akademisyen, uzman mühendis ve mimarların da içinde olacağı geniş komisyonlar tarafından ve tüm ilgili taraflarla koordineli olarak hazırlanmalıdır.

Ev alacaklar binalardaki yangın güvenliği ile ilgili nelere dikkat etmeli?

Konut, sosyal, ticari veya endüstriyel bina yaptıracakların yukarıda belirtilen tasarım, malzeme, imalat ve montaj konusunda yetkinliğini dokumante edebilen yangın güvenlik mühendisi danışmanlar ve akredite üçüncü taraf kuruluşlarla çalışmaları ve proje safhasından itibaren yönetmeliğe uyum kontrol ve denetimlerini yaptırmaları hayati önem taşımaktadır.

Bina işletmecilerinin ise kurallara uygun işletim sağlamaları, periyodik denetimleri sadece yasal zorunluluk olduğu için değil, can güvenliğini ilgilendirdiğini göz önüne alarak yaptırmaları şarttır.

Yeni ev alacakların yangın güvenliğine dair tedbirleri sorgulaması çok önemlidir. Yangının yayılmasını önlemek ve zararı asgari düzeyde tutmak amacıyla binaların uygun malzemelerden yapılması, binanın yangın kompartımanlarına ayrılması, kaçış yollarının teşkil edilmesi gibi pasif önlemlerin mutlaka oluşturulması gerekmektedir.

Yangına karşı acil giderilmesi gereken eksikler
Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu, açıklamasında, sonuçları çok üzücü olan yangınların tekrarının yaşanmaması için, giderilmesi gereken sorunları şöyle sıraladı:

Yönetmelik yetersizliği: Yönetmelik ve standartların tekrar gözden geçirilerek günün şartlarına uygun hale getirilmesi, işletme yangın önlemlerinin etkinliğini koruyacak tedbirler ile denetimler konusunda açık ve sürdürülebilir kurallar konulması,

Yönetmelik ve standartlara uyulması: Yönetmeliğin yeterince uyulmamasının nedenlerinin araştırılması ve tespit edilecek bilinç noksanlığı, eğitimsizlik, denetimsizlik ve maddi çıkar gibi nedenlere ilişkin geliştirici tedbirler alınması,

Ruhsat için değil can için yangın güvenliği: Ruhsat için göstermelik yangın önlemi değil, can güvenliği için gerçekçi yangın önlemi alınmasını sağlamak üzere, yapım ruhsatı, yapı kullanım izni ve çalışma ruhsatı konularında gerekli düzenlenmeler yapılması,

Yangın Güvenlik Mühendisliği ve Danışmanlık: Gerek tasarruf sağlanması, gerek etkinliğin artırılması için projecilerin yangın güvenlik mühendislerinden danışmanlık desteği almalarının teşvik edilmesi,

Bina yangın değer zinciri: Doğru tasarım, doğru malzeme, doğru uygulama, doğru işletim ve her safhada denetim, konularının her biri için teknik ve idari çalışmalar, geniş katılımlı Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu çatısı altında sürdürülmektedir.

Sektörünün öncü ve yenilikçi uygulamalarını hayata geçiren Vaillant, sektördeki 143 yıllık tecrübesini üniversiteli gençlerle paylaştı. Türkiye İMSAD-İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği ve Özyeğin Üniversitesi tarafından üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde düzenlenen organizasyonda, Vaillant Group Türkiye Teknik Eğitim Müdürü Hakan Akay Mühendislik Fakültesi öğrencilerine Sürdürülebilir Enerji, Malzeme ve Sistemler dersi verdi. Akay öğrencilere sektördeki yenilikler, Türkiye ve dünyadaki uygulamalarla ilgili güncel bilgileri içeren bir sunum yaptı.

34 öğrencinin katıldığı organizasyonda; dünyada iklim değişikliği ve küresel ısınmanın sürdürülebilir yaşama olumsuz etkileri, sera gazlarının azaltılması için dünyada alınan önlemler, Kyoto protokolü, hedefleri ve Avrupa ülkelerinin Kyoto protokolü çerçevesinde yürürlüğe aldığı ErP regülasyonlarının çerçevesi ile Türkiye’de ErP regülasyonlarının uygulamaya geçişiyle ısıtma-soğutma sistemlerinde oluşacak değişiklikler hakkında bilgi verildi. Isıtma tekniği, ısıtma ana ürünleri ve yardımcı ürünlerin fonksiyonları, avantajları ve dezavantajları hakkında da öğrencilere bilgilendirme yapıldı.

Her dönem açılması planlanan ve 15 hafta sürecek ders programında Türkiye İMSAD’a üye Türkiye’nin seçkin İnşaat malzemesi üreticileri de öğrencilere bilgi aktarımı sağlayacak.

Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) Nisan 2017 Sektör Raporu’nda, son üç yıldır ekonomide ortaya çıkan riskler ile siyaset, dış politika ve jeopolitik alanda yaşanan gelişmeler nedeniyle iktisadi faaliyetlerde yavaşlama görüldüğü, buna bağlı olarak perakende pazarı, yeni iş başlangıçları, yeni yatırımlar ve turizm faaliyetlerinin olumsuz etkilendiği belirtildi. Bu alanların aynı zamanda inşaat sektörü açısından da önemli olduğunun vurgulandığı raporda, alışveriş merkezleri, ofisler, oteller ile sanayi ve lojistik bina inşaatlarının sektörde önemli bir iş olanağı yarattığı ifade edildi.

Yatırım iştahı zayıf kalmaya devam ediyor
Bu veriler ışığında özellikle 2016 yılında konut dışı binalar için alınan yapı ruhsatlarında önemli bir gerileme olduğuna dikkat çekilen raporda, şu tespitler yer aldı: “Turizm sektöründe yaşanan sıkıntılar otel yatırımlarını sınırladı. Sektörde son yıllarda sürükleyici olan ofis yatırımları da yavaşladı. Hâlihazırda önemli bir boş ofis stokunun da bulunduğu sektörde, AVM yatırımları da perakende sektöründeki sıkıntılar nedeniyle yavaşladı. Sanayi ve lojistik alanında ise yatırım iştahı zayıf kalmaya devam ediyor.

Mevcut inşaat işleri seviyesi nisan ayında 10,5 puan sıçradı
7 aylık gerilemenin ardından 2017 yılı Mart ayında önemli bir artış gösteren mevcut inşaat işleri endeksi, nisan ayında da önemli bir sıçrama gösterdi. Mevsimsellik ile birlikte hızlı bir toparlanma yaşanan inşaat sektörüne verilen destekler de olumlu etki yarattı. Mevcut inşaat işleri seviyesi nisan ayında, mart ayına göre 10,5 puan arttı. Böylece nisan ayındaki mevcut işler seviyesi geçen yılın nisan ayındaki seviyenin de 3,8 puan üzerine çıktı.

İnşaat malzemesi yıllık İhracatı 15,40 milyar dolara yükseldi
İhracatın 28 aylık bir gerileme içinde kaldığı ve yıllık ihracatın 2016 yılında 15,24 milyar dolara kadar gerilediğine dikkat çekilen raporda, 2017 yılı Ocak ve Şubat aylarındaki ihracat artışı ile birlikte yıllık ihracat iki ay üst üste yeniden artış gösterdi. İnşaat malzemeleri yıllık sanayi ihracatının şubat ayı itibarıyla 15,40 milyar dolara yükseldiği sektörde, yıllık ihracat büyüklüğünün 2017 genelinde artmaya devam edeceği ifade edildi.

İnşaat malzemesi yıllık ithalat 9,0 milyar dolara geriledi
2017 yılı ocak ayında son 7 yılın en düşük aylık ithalatı gerçekleştikten sonra gerileme, şubat ayında da oldukça yüksek gerçekleşti. Böylece 2017 yılı şubat ayında yıllık ihracat yeniden 9,0 milyar doların altına indi. Raporda, 2017 yılında ithalatta beklentilerin ötesinde bir gerileme yaşanacağı belirtildi.

Yurtdışı müteahhitlik işlerinde toparlanma arayışı
2017 yılının ilk çeyrek döneminde yurtdışında alınan müteahhitlik işleri proje sayısı 28, proje tutarı ise 2,89 milyar dolar oldu. 2017 yılının ilk çeyrek döneminde alınan proje sayısı ve toplam tutarı 2015 ve 2016 yılı ilk çeyrek döneminin üzerinde gerçekleşti. Bu verilere göre bir toparlanma arayışının görüldüğünün belirtildiği raporda, yüksek iş hacmine ulaşılan geçmiş yıllar ile karşılaştırıldığında alınan iş hacminin halen oldukça zayıf olduğu belirtildi. Ayrıca gerek öncelikli pazarlardaki koşullar, gerekse ikili ilişkilerde yaşanan sıkıntılar nedeniyle yurtdışı müteahhitlik işlerinin sınırlanmaya devam ettiği ifade edildi.

İlk 20 inşaat malzemeleri pazarımızda farklı büyüme beklentileri
Türkiye’nin, inşaat malzemeleri ihracatında ilk 20 pazarını oluşturan ülkelerde 2017 yılında farklı büyüme beklentilerinin olduğunun belirtildiği raporda; geçen yıl en büyük pazar haline gelen ABD’de büyümenin 2017 yılında yüzde 2,3 ile hızlanmasının beklendiği vurgulandı.

Dünya pazarı değerlendirmesi
ABD’de özellikle yeni yönetimin kamu altyapı yatırımlarını artırmayı planlamasının inşaat sektöründe de büyümeyi hızlandıracağının belirtildiği rapora göre, Türkiye’nin en büyük ikinci pazarı olan Irak’ta 2017 yılında yüzde 3,1 küçülme bekleniyor. Siyasi ve jeopolitik risklerin petrol fiyatlarındaki artışa rağmen Irak ekonomisinde küçülmeye yol açması bekleniyor. İngiltere ve Almanya ekonomilerinde ise Brexit’e ve seçimlere rağmen göreceli yüksek büyümeler öngörülüyor.

Türkiye’nin beşinci büyük pazarı haline gelen İsrail yüzde 2,9 ile ılımlı büyümesini sürdürüyor. İki petrol ihracatçısı pazar olan BAE ve Suudi Arabistan’da ise büyümenin 2017’de zayıflayacağı öngörülüyor. Siyasi ilişkiler nedeniyle sıkıntı yaşanan pazar olan Mısır’ın da 2017’da yüzde 3,5 büyümesi, Türkmenistan’ın ise yüzde 6,5 ile yüksek büyüme performansını koruması bekleniyor.

Avrupa Birliği’nde Fransa, İtalya ve İspanya’da büyümenin 2017 yılında da süreceği bilgisinin paylaşıldığı raporda, Kuzey Afrika’da Fas’ın 2017 yılında daha hızlı büyüyeceği, Cezayir’de büyümenin yavaşlayacağı öngörülüyor.

Türkiye İMSAD (Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği) tarafından her ay yayınlanan İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi 2013 yılı ağustos ayından bu yana inşaat malzemeleri sanayindeki faaliyet, güven ve beklentileri ölçüyor. Endeks 2016 yılını 6.5 puan gerileme ile kapattı.
2013 yılı ağustos ayı 100 olarak kabul edilen bileşik endeks, 2014 yılını 103.66 puandan kapattı. 2015 yılında yaşanan siyasi belirsizlik ve jeopolitik gelişmeler ile endeks 2015 yılı sonunda 100 puanın da altına inerek 97.21 puana geriledi. 2016 yılına yükselerek başlayan bileşik endeks, mayıs ayında yeniden 100 puanın üzerine çıkarak 101.8 puana yükseldi. Ancak temmuz ayından sonra yaşanan gelişmeler ve küresel koşullarda oluşan değişimlerin etkisi ile bileşik endeks ağustos ayından sonra yeniden gerilemeye başladı. Endeks yılı 90.71 puan ile kapattı. Bileşik Endeks aralık ayında bir önceki aya göre 2.07 puan düştü. Düşüşte her üç alt endeksteki gerileme etkili oldu. Faaliyetlerde gerileme bu kez daha yüksek gerçekleşti.
Son aylarda yaşanan gelişmeler ile mevsimselliğin artan etkisi endeks üzerinde olumsuz olarak hissediliyor. 2016 yılında İnşaat Malzemeleri Sanayi Endekslerindeki gerilemede TL’de değer kaybı, darbe girişimi, terör olayları ve çevre ülkelerdeki savaş atmosferi gibi faktörlerin etkili olduğu görülüyor. 2017 yılında, ekonomiyi canlandırmak için açıklanan teşvik paketlerinin yanı sıra, kentsel dönüşüm süreci, 20 yıl vadeli yüzde 0,70 faiz oranı gibi konut kampanyalarının iç piyasada hareketliliğe etki etmesi bekleniyor. Öte yandan, TL’deki değer kaybının, terör olaylarının ve Anayasa referandumu sürecinde yaşanan siyasi gerginliklerin 2017 yılında da endeksler üzerinde etkisini göstereceği öngörülüyor.

İç satışlar, ihracat ve üretimde gerileme yaşandı
Faaliyet endeksi aralık ayında bir önceki aya göre geriledi. Piyasa koşullarının zorlaşması ve beklentilerdeki bozulmaya ilave olarak mevsimsellik de faaliyetleri olumsuz etkiledi. Faaliyet endeksi aralık ayında 2.4 puan düştü. Faaliyet endeksi geçen yıl aralık ayı faaliyet endeksinin de 5.2 puan altında kaldı. Aralık ayında faaliyetlerin tamamına yakınında gerileme yaşandı. Yurtiçi satışlarda aralık ayında bir önceki aya göre gerileme oldu. İhracat aralık ayında gerileme gösterdi. Üretimde özellikle iç satışlar ve ihracattaki gerilemeye bağlı düşüş yaşandı. İç satışlar ve ihracattaki gerileme ile cirolar da düştü. Faaliyetler piyasa koşullarına bağlı olarak durağan ve zayıf seyretmeye devam etti.

Güven kaybı sürüyor
Güven seviyesi aralık ayında bir önceki aya göre 1.8 puan geriledi. Güven seviyesi geçen yılın aynı ayına göre 8.4 puan daha düşük kaldı. Yıl genelinde en çok güven endeksinde gerileme oldu. Türkiye ekonomisinin genel gidişatına ilişkin güven zayıflıyor. İnşaat malzemeleri sanayine yönelik güven de zayıflama gösterdi. Yurtiçi pazarlarına yönelik güven ise aralık ayında belirgin bir düşüş gösterdi. İhracat pazarlarına yönelik güven ise durağan kaldı. Ekonomi dışı alanlarda yaşanan gelişmeler güveni olumsuz etkilemeye devam etti. Güvende iyileşme için ekonomi dışı risklerin azalması bekleniyor. Ekonomide alınan önlemlere ve desteklere rağmen ekonomiye ve sektörlere yönelik güvende halen bir iyileşme başlamadı.

Düşen siparişler beklentileri zayıflattı
Beklenti endeksi ağustos ayından bu yana geriliyor. Faaliyetlerde görülen durağanlık ve güven kaybının sürmesi ile birlikte beklentiler de olumsuz etkilenmeye devam ediyor. Beklenti endeksi aralık ayında bir önceki aya göre 1.8 puan düştü. Beklenti endeksi geçen yılın aynı dönemine göre ise 4.6 puan daha düşük. Türkiye ekonomisine ilişkin beklentilerde gerileme aralık ayında da sürdü. İnşaat malzemeleri sanayine ilişkin beklentilerde de gerileme oldu. Önümüzdeki 3 aya ilişkin alınan yurtiçi siparişleri aralık ayında da hissedilir ölçüde geriledi. Mevsimsellik etkisini artırdı. Önümüzdeki 3 aya ilişkin alınan ihracat siparişleri ise göreceli daha sınırlı bir düşüş gösterdi. Önümüzdeki 3 ayın üretim beklentisinde ise iç ve dış siparişlerdeki düşüşe bağlı olarak gerileme yaşandı.