Yıl sonu araba değiştirme uygulamasının 7194 sayılı Torba Kanun’da yapılan düzenlemeler ile tarih olduğunu anlatan Bağımsız Denetçi ve S. M. Mali Müşavir Serkan Kumdakçı “Mevcut uygulamada, işletme aktifine kayıtlı olup kazancın elde edilmesinde kullanılan binek otomobillere ait giderlerin tamamı (Motorlu taşıtlar vergisi hariç) gelir veya kurumlar vergisi uygulamasında gider olarak dikkate alınabilmekteydi. 7194 Sayılı Kanun gerekçesinde bu duruma işaret edilerek, uygulamanın suistimal edildiği ve şahsi ihtiyaçlar için kullanılan binek otomobillere ait giderlerin de gelir veya kurum kazancından indirilebildiği bu durumun değiştirilmesi gerekliliği belirtilmiştir.”

7194 sayılı Kanunla yapılan bazı düzenlemeler ile binek otomobillerinin alımında, kiralanmasında ve giderlerinde, indirim kısıtlamasına ilişkin hükümler getirildiğine de vurgu yapan Kumdakçı “KDV Kanununun 29/1. maddesi uyarınca KDV mükellefleri, faaliyetlerine ilişkin olarak satın aldığı veya ithal ettiği taşıt araçlarına ödediği KDV’yi genel kural olarak indirim konusu yapabilmektedir. Ancak KDV Kanununun 30. maddesinde, bu genel kuralın istisnaları düzenlenmiş ve KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı haller sayılmıştır. Örneğin ; Kanununun 30/b maddesinde, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerini kiralamak veya çeşitli şekillerde işletmek olanların, bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin alış belgelerinde gösterilen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır. Yani mevcut haliyle de binek otomobilleri işletmek amacı ile satın almayanlar KDV’yi zaten indirim konusu yapamıyorlardı ancak herhangi bir sınırlama olmadan KDV’yi gider yazma hakları her zaman saklı bulunuyordu” açıklamasında bulundu.

CSK Denetim ve Mali Müşavirlik’in sahibi Bağımsız Denetçi ve M. Mali Müşavir Serkan Kumdakçı binek otomobillere getirilen yasal düzenlemelerden, genel gider kısıtlamasına kadar birçok konuyu ele alıyor.

 Yıllardır her vergi mükellefinin yıl sonu vergi planlaması yaparken bir vergiden kaçınma yöntemi olarak gördüğü ‘’yıl sonu araba değiştirme’’ uygulaması 7194 sayılı Torba Kanun’da yapılan düzenlemeler ile sanırım tarih oluyor.

Mevcut uygulamada, işletme aktifine kayıtlı olup kazancın elde edilmesinde kullanılan binek otomobillere ait giderlerin tamamı (Motorlu taşıtlar vergisi hariç) gelir veya kurumlar vergisi uygulamasında gider olarak dikkate alınabilmekteydi. 7194 Sayılı Kanun gerekçesinde bu duruma işaret edilerek,  uygulamanın suistimal edildiği ve şahsi ihtiyaçlar için kullanılan binek otomobillere ait giderlerin de gelir veya kurum kazancından indirilebildiği bu durumun değiştirilmesi gerekliliği belirtilmiştir.

Yasal Düzenleme

7194 sayılı Kanunla yapılan bazı düzenlemeler ile binek otomobillerinin alımında, kiralanmasında ve giderlerinde , indirim kısıtlamasına ilişkin hükümler getirildi.

KDV Kanununun 29/1. maddesi uyarınca KDV mükellefleri, faaliyetlerine ilişkin olarak satın aldığı veya ithal ettiği taşıt araçlarına ödediği KDV’yi genel kural olarak indirim konusu yapabilmektedir. Ancak KDV Kanununun 30. maddesinde, bu genel kuralın istisnaları düzenlenmiş ve KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı haller sayılmıştır.

Örneğin ; Kanununun 30/b maddesinde, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerini kiralamak veya çeşitli şekillerde işletmek olanların, bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin alış belgelerinde gösterilen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.Yani mevcut haliyle de binek otomobilleri işletmek amacı ile satın almayanlar KDV’yi zaten indirim konusu yapamıyorlardı ancak herhangi bir sınırlama olmadan KDV’yi gider yazma hakları her zaman saklı bulunuyordu.

Nedir Bu Binek Otomobil?

Aslında ne Gelir Vergisi Kanununda, ne de Katma Değer Vergisi Kanunu’nda binek otomobili tanımı yer almıyor. İşin enteresan tarafı , diğer kanunlarda da “binek otomobili” tanımı yok. Karayolları Trafik Kanunu ile Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda “otomobil” tanımı var. Ancak bu iki kanunda yapılan otomobil tanımları farklı.

Hal öyle olunca tanımlama olarak eldeki tek kaynak ,bu konuda 3 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi) ekindeki 87.03 tarife pozisyonundaki mallara ilişkin (2/a) sırasında “Binek otomobilleri (örneğin; yarış arabaları, spor arabaları, limuzin, taksi)” şeklinde yapılan açıklamalar olarak yerini alıyor.

Buna göre izahnamede özellikle belirtilen “Kar aracı, golf aracı, ambulans, cenaze arabası, hapishane minibüsü, motorlu karavan, üç veya dört tekerlekli ATV” gibi araçlar dışındaki şoför dahil 9 kişiye kadar insan taşımak üzere imal edilmiş araçlar binek otomobili olarak değerlendiriliyor.

Alım Sırasında Ödenen KDV-ÖTV ;

KDV Kanununun 30. maddesinin (b) bendine göre, faaliyeti binek otomobili kiralamak veya çeşitli şekillerde işletmek olanlar hariç olmak üzere mükellefler, işletmelerinde kullanmak üzere satın almış olsalar dahi binek otomobili alımında ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapamamaktadır.

Buna göre faaliyeti binek otomobili kiralamak veya işletmek olmayan mükellefler, işletmelerinin aktifine kaydettikleri binek otomobillerinin alımında ödedikleri KDV’yi indirim hesaplarına almayacaktır.

Daha önce herhangi bir sınır olmaksızın uygulanan, binek otomobillerin iktisabına ilişkin ÖTV ve KDV ödemelerinin gider yazılma hakkı , Mevcut düzenleme ile KDV-ÖTV toplamının 2020 yılı için en fazla 140.000-TL’ye kadarlık kısmı gider olarak dikkate alınabilecek şeklinde düzenlenmiştir. Fazlaya ilişkin tutarın ise kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması veya taşıtın maliyetine ilave edilmesi mümkündür.

Amortisman Kısıtlaması Uygulaması:

Yeni uygulamada, iktisap edilen binek otomobil için ayrılan amortismanın gider yazılmasında üst sınır getirilmiştir. ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedeli 2020 yılı için 160.000-TL’yi veya bu vergiler dahil 300.000-TL’yi aşan binek otomobillerin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilecek şekilde düzenlendi. Gider yazılmayan kısmın ise, binek otomobilin satıldığı tarihte hesaplanacak taşıt satış kar/zarar hesabında net aktif değerini artıran bir unsur olarak dikkate alınabilmesi mümkün.

Kiralanan Araçlarda Son Durum ;

Kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerin her birine ilişkin kira tutarı ne olursa olsun aylık kira bedelinin ancak 5.500-TL kadarlık kısmı gider kabul edilecek, bu tutarın üstünde kalan kısım ise, kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır.

Genel Gider Kısıtlaması:

Yeni düzenleme ile, binek otomobillere ilişkin giderlerin (Akaryakıt, Bakım Onarım, Sigorta, araca ilişkin kredi faizi.. vs) en fazla %70’i Gelir/Kurumlar Vergisi uygulamasında gider olarak dikkate alınabilecektir. Kalan %30’luk kısım ise kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır.

7194 Sayılı Kanunla 01/01/2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançları ile Katma Değer Vergisi işlemlerine uygulanmak üzere yürürlüğe giren “Binek otomobillere ilişkin gider ve KDV kısıtlaması” uygulaması, Kanun gerekçesinde belirtilen suistimallerin önlenmesinde belli bir oranda amaca hizmet edebilir. Ancak, suistimallere yönelik çözümler dürüst mükelleflerin de dahil olduğu büyük bir kitleyi etkilemektedir. Alınan bu tedbirlerin Otomobil sektörüne yapacağı etkiler henüz hissedilmedi ama reel ekonomiye de olumsuz bir etkisi olabilir.

Netice olarak düzenlemeler yürürlüğe girdi; Binmek mi zor, İnmek mi zor zaman içerisinde göreceğiz.

 Türkiye’de mobilya üretimi, bir önceki yıla göre %12 artışla 2018’de 21 milyar TL seviyesini aştı. Mobilya ürünlerinde KDV’nin %8’e indirilmesiyle hareketlenen satışlar ise önceki yıla göre %11 artarak 16 milyar TL’ye ulaştı. KDV indiriminin devam etmesi durumunda, 2023’e kadar üretimde 40 milyar TL, satışta ise 25 milyar TL sınırının aşılacağı öngörülüyor. Enflasyonla Topyekün Mücadele Programı kapsamında, 2018’in Kasım ayında uygulamaya alınan KDV indiriminin hem üreticiyi hem de tüketiciyi rahatlattığını belirten Asortie Mobilya Yönetim Kurulu Başkanı Murat Erat, “KDV indirimi üretim ve tüketimi canlandırdı. Piyasadaki bu hareketliliğin 2019’da da yaşanması ve istihdamın artırılması için, KDV indiriminin bu yıl devam ettirileceğini umuyoruz” dedi.

“KDV indirimiyle mobilya sektörü canlandı.”

Mobilya ihracatında uluslararası bir oyuncuya dönüşen ve geçtiğimiz yıl 3 milyar 131 milyon dolarlık ihracata imza atan Türkiye’de üretilen mobilyaların %95’inin iç pazarın ihtiyaçlarına yönelik olduğunu belirten Erat, “Mobilya ihracatında önemli adımlar atılmış olsa da iç pazar sektörümüz açısından hâlâ büyük öneme sahip. Son dönemde yaşadığımız hareketliliğin temel nedeni, KDV indirimi oldu. Dalgalanmalara rağmen, hem üretimde hem de tüketimde büyük artış görüldü. Piyasadaki canlılığın sürmesi için, mobilyada KDV indiriminin bu yıl da devam etmesini bekliyoruz” dedi.

“Üretimde verimlilik taleplere bağlı olarak artabilir.”
Mobilya sektöründeki küçük işletmelerde %40, orta ölçeklilerde %55 ve büyük ölçeklilerde %80 olan kapasite kullanım oranlarına değinen Erat, “Üretim kapasitesinin verimli kullanılması için, talebi yükseltmeye ihtiyacımız var” dedi. KDV indiriminin yurt içi talepleri artırdığını belirten Erat, “Sektörel küçülme ve dalgalanmaların yaşandığı bir dönemde, mobilyaya talebin artması bizi oldukça sevindirdi. Talebin artması üretim kapasitesinin daha verimli kullanılması bu da istihdamın artması anlamına geliyor” dedi.