TEMA Vakfı Çanakkale Kirazlı Altın Madeni için onaylanan ÇED raporunda belirtilen ağaç sayısının 4 katı yani en az 195.000 ağaç kesildiğini 1 Temmuz’da ifade etti ve yatırımın durdurulmasını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan talep etti. TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Bugüne kadar TEMA Vakfı’na sorularımızı cevaplayan resmi bir bilgi ulaşmadı. Diğer yandan sosyal medya üzerinden yapılan açıklamada madene ait onaylı ÇED sahasında kesilen ağaç sayısının 13.400 adet olduğu belirtildi. Bu aradaki farkın netleşmesi için “Kirazlı altın madeni projesi için onaylanan ÇED alanının 204 hektarlık kısmında 0-8 cm, 8-20 cm ve 20 cm üzerindeki çaplarda kaç adet ağaç kesilmiştir?” sorumuza ilgili makamlarca yanıt verilmesini istiyoruz. Sorumuzu 800.000’i aşkın gönüllümüz ve imza kampanyamızı bugün itibarıyla imzalayan 500.000 kişi adına yöneltiyoruz,” dedi.

Mevzuatta “ağaç” nasıl tanımlanır?

Mevzuatta, en az sekiz metre ve daha yukarı boy yapabilen kökü, gövdesi, tepesi olan, odunsu bitkiler, yaşı, çapı ne olursa olsun ağaç olarak tanımlanıyor.TEMA Vakfı, kesilen ağaç sayısını ağaçların çapına bakmaksızın, mevzuattaki ağaç tanımına uygun olarak hesapladı. Buna göre toplam 1.997 hektarlık maden sahasının ve 600 hektarlık ÇED izinli alanının sadece 204 hektarlık kısmında en az 195.000 ağaç kesildi.Ayrıca konu TEMA Vakfı tarafından 1 Temmuz itibariyle resmi olarak gündeme getirilmiş olmasına rağmen kesimler halen devam ediyor.

Ormanlar bütüncül bir ekosistem yaklaşımıyla ele alınmalıdır

Orman sadece ekonomik değeri olan tomruk üretimi yapılan bir alan değil, aksine tatlı su varlığının, temiz havanın ve toprağın güvencesi, yüzlerce türün yaşam alanı, iklim değişikliği ile mücadele için önemli bir karbon yutağıdır. Tüm projelerin değerlendirilmesinde ormanlar bütüncül bir ekosistem yaklaşımıyla ele alınmalıdır.

İşlevi çevresel etkileri doğru öngörmek, planlamak ve önlemler almak olan Çevresel Etki Değerlendirme raporuna daha ilk aşamada aykırı hareket edildiği saptanmalıdır. TEMA Vakfı, kesilen ağaç sayısının tomruk üretim kriterlerine göre değil, mevzuata göre yeniden belirlenmesini ve ÇED sürecinin acilen durdurulmasını bugüne kadar süreci destekleyen 500.000 imzacı adına talep ediyor.

“Boy yapabilen” ifadesi ile kastedilen, boylanma potansiyelidir, ağaç boyunun 8 metre olması beklenmemektedir.

28473 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Orman Kadastrosu ve 2/B Uygulama Yönetmeliği’nin 14. Maddesi 1/a paragrafında tanımlanmıştır.

2 Temmuz 2019 tarihli Sentinel 2 LA görüntüsünden kesim yapılan alanın sınırları çizilip bu sınır Google Earth üzerine taşındı. Google Earth görüntüleri üzerinde meşcereler (Ağaç türü, gelişme çağı ve ağaç tepelerinin toprağı örtme derecesi farklı orman tipleri) belirlendi ve meşcere haritası oluşturuldu. Her orman tipinin ne kadar alanı olduğu ArcGIS yazılımı kullanılarak bulundu. Kesim yapılan alanda 250 metrelik sistematik aralıklarla örnekleme yapıldı. Örnekleme alanı bir dekar olacak şekilde yüksek çözünürlüklü görüntüler alındı ve bu görüntülerde ağaç tepe taçları dikkate alınarak sayım yapıldı. Yapılan örneklemelerden her bir meşcere tipi için 1 hektar alandaki ağaç sayısı belirlendi. Bu değerler her meşcere tipinin alan büyüklüğü ile çarpılarak meşcerelerdeki ağaç sayısı bulundu ve tümü toplandı.

Ağaçlandırılmış alanda ise ağaçlandırmalarda kullanılan dikim aralığı dikkate alınarak 1 hektardaki ağaç sayısı hesaplandı. Maden alanı içinde kalan ağaçlandırma yapılmış sahalarında ise ağaçlandırmalarda kullanılan dikim aralığı dikkate alınarak 1 hektardaki ağaç sayısı hesaplandı. Mevcut uydu görüntülerinden hareketle dikim başarısının %75 olduğu varsayılarak birim alandaki genç ağaç sayısı bulundu. Bu sayılar ağaçlandırma alanı miktarı ile çarpılarak bulunan ağaçlandırma sahalarındaki fidan sayısı hesaplandı ve diğer meşcerelerdeki ağaç sayısına eklendi.

TEMA Vakfı, 17 Haziran Dünya Çölleşme İle Mücadele Günü’nün 25. yılı kutlamaları kapsamında Ankara’da çeşitli etkinlikler gerçekleştirdi. Her yıl farklı bir ülkenin ev sahipliğinde yapılan 17 Haziran Dünya Çölleşme İle Mücadele Günü etkinlikleri bu yıl “Toprağımız için El Ele” temasıyla Türkiye’de düzenlendi. Tarım ve Orman Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele (ÇEM) Genel Müdürlüğü’nün koordinasyonunda hayata geçirilen etkinlikler kapsamında TEMA Vakfı, Çocuklar için Toprak ve İklim Atölyesi ve STK Forumu olmak üzere iki ayrı forumun düzenlenmesini üstlendi.

Çocuklar toprak için harekete geçme çağrısı yaptı

Açılışını iklim aktivisti çocuklar Atlas Sarrafoğlu (12) ve Rüya Aygüneş’in (10) yaptığı ve yirmi yedi çocuğun katıldığı Çocuklar için Toprak ve İklim Atölyesi’nde çocuklar toprak, iklim değişikliği ve çölleşme arasındaki ilişki üzerine birlikte düşünerek toprağın ve iklimin korunmasına dikkat çekmek için çeşitli etkinlikler gerçekleştirdiler. Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi Genel Sekreteri Ibrahim Thiaw ve Tarım ve Orman Bakanı Dr. Bekir Pakdemirli atölyenin sonuna katılıp çocukların çeşitli sorularını yanıtladı. Bakan Pakdemirli, Türkiye’nin kuraklıkla mücadelede en başarılı ülkelerden biri olduğunu belirtirken, orman alanı artışında da başı çeken ülkelerden biri olduğunun altını çizdi. Atlas Sarrafoğlu Bakan Pakdemirli’den Paris Anlaşması’nın Meclis tarafından onaylanmasını talep etti. Bakan Pakdemirli’nin Rüya Aygüneş’in isteği üzerine Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’u arayarak iklim krizinin eğitim müfredatına girmesi konusundaki taleplerini iletmesi, eğlenceli dakikaların yaşanmasına neden oldu. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk ise gönderdiği görüntülü mesaj ile atölyeye katılan herkese, iklim krizi ile mücadelede elinden geleceğini yapacağına söz verdi.

Etkinlikler kapsamında TEMA Vakfı 18 Haziran’da on bir farklı STK’nın yer aldığı STK Forumu’nu düzenledi ve forumda Dünya Çölleşme İle Mücadele Günü’nün bu yılki teması olan arazi tahribatının dengelenmesi (ATD) konusu masaya yatırıldı.

Türkiye’de çölleşmenin başlıca nedenlerinden biri erozyon

TEMA Vakfı olarak 17 Haziran Dünya Çölleşme ile Mücadele Günü kapsamında uluslararası etkinlikler düzenlemekten ve etkinliklere hem Birleşmiş Milletler hem de Türkiye hükümetinden üst düzey katılımların olmasından dolayı duydukları memnuniyeti dile getiren Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, aynı zamanda 16 Haziran’ın da Türkiye’de Toprak Bayramı olarak kutlandığını ifade etti. Bu önemli günün aslında toprak konusunun tüm canlılar için hayati önemine dikkat çektiğini belirten Deniz Ataç, çölleşmenin genellikle yanlış anlaşıldığını vurguladı. Deniz Ataç, “Çölleşme, arazilerin çöle dönüşmesinden ziyade, toprağın verimliliğini kaybetmesi, bitki örtüsünün yok olarak ona hayat veren toprağın yaşamsal önemi olan hizmetlerinin azalması anlamına geliyor. Toprağın üretkenliğini kaybetmesi beraberinde kırsal fakirliğin artmasına dolayısıyla geliri toprağa bağlı olan insanların göç etmesine neden oluyor. Küresel ölçekte son 20 yılda 10 milyon kişinin çölleşme nedeniyle göç ettiği tahmin ediliyor. Çölleşme, dünyada karasal alanın %25’ini oluşturan 4 milyar hektar alanı, 168 ülkede ise 1,5 milyar insanın hayatını doğrudan etkiliyor. Her yıl 12 milyon hektar tarım arazisi (3 Konya ili büyüklüğünde) bozuluma uğruyor. Tarımsal üretimde ise gelecek on yılda %2 azalma olacağı öngörülüyor. Son beş yıldaki gözlemler her yıl ortalama 5,2 milyon hektar orman arazisinin (2 Ankara ili büyüklüğünde) azaldığını gösteriyor. Türkiye’de ise arazi üretkenliğinin azalmasında erozyon hala en başta gelen sorun olarak dikkat çekiyor. Tarım arazilerinin %59’u, meraların %64’ü, orman arazilerinin %54’ünde çeşitli şiddette erozyon görülüyor. Erozyonun yanı sıra arazi tahribatının nedenleri arasında; tarım dışı kullanımlar (sanayi, kentleşme, konut yapımı, turizm, madencilik ve ulaştırma amaçlı kamu yatırım alanları) nedeniyle yok olan tarım arazileri, anız yakma, yanlış toprak işleme ve sulama, yanlış tarımsal uygulamalar ve vahşi madencilik yer alıyor. Arazi tahribatının yani çölleşmenin sonucu doğrudan insan refahının ve yaşam kalitesinin azalmasıdır. Bu sebeple, ağaçlandırma, mera ıslah çalışmaları, sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması, tahribata uğramış arazilerin rehabilitasyonu ve doğal varlıklarımızın korunması hepimizin görevidir. Bu sorumluluğu sadece bugün için değil, gelecek kuşaklar için de taşıdığımızı unutmamalıyız” dedi.

Daha yaşanabilir bir dünya kadınlarla mümkün

Sosyal ilişkilere bakıldığında her alanda, her zaman çatışma, eşitsizlik ve zıtlıklar karşımıza çıkıyor ve bu durum insanların çalışma potansiyelini etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Bu unsurların etki gücü kültürden kültüre, geçmişten geleceğe ya da iş alanlarında farklılık gösterebiliyor. Bu durumun sonucu kadınlar özelinde ötekileştirme olarak ortaya çıkabiliyor. Ayrıca dünyada çevre ve kadın ilişkisi değerlendirildiğinde iklim değişikliği gibi çevre olaylarından en çok kadınların etkilendiği görülüyor. Özellikle az gelişmiş ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitliğinin önündeki engeller, ailenin bakımı, yemeği, ısınması ve suyunun tedarik edilmesi gibi rolleri kadınlara yüklüyor. Ancak kadınlar katılımcılık ve söz sahibi olma bakımından son sıralarda yer alıyor. Bu kapsamda TEMA Vakfı olarak her zaman cinsiyet eşitliğine hassasiyet göstererek daha yaşanabilir bir dünya için yürüttüğümüz çalışmalarda kadınlardan güç almayı önemli bir değer olarak görüyoruz.

Türkiye’nin gıdasını üreten tarım alanlarını tehlikeye atıyordu

2018 yılı Mayıs ayında Kömür Üzer kampanyası kapsamında basın temsilcileri ve uzmanlarla bölgeyi ziyaret ederek termik santralin vereceği zararlara dikkat çektiklerini hatırlatan TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Bölge 2017 ve 2018’de Resmi Gazete’de yayımlanarak ilan edilen “Büyük ova koruma alanı” içinde yer alıyor. Yapılması planlanan termik santral Saray, Ergene, Edir, Yoncalı, Karacakılavuz, Muratlı ve Çorlu gibi Türkiye’nin gıdasını üreten Trakya’nın tüm tarım alanlarını ve ormanlarını tehlikeye atıyordu. TEMA Vakfı olarak başlattığımız “Kömür Üzer” ve “Kömür Etme” adlı kampanyalar ile kömürlü termik santrallerin ve kömür madenciliğinin tarım alanlarına verdiği zarara dikkat çekmek için Trakya ile birlikte yurt genelinde çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Bölgede çevre düzeni planında (ÇDP) yapılan değişikliği pek çok kuruluşla birlikte dava etmiştik. Ayrıca projenin izin işlemlerinin başlamasıyla beraber Çerkezköy ve Kapaklı’daki sivil toplum kuruluşları da harekete geçti. Bir yandan hukuki süreçler devam ederken, bir yandan da termik santral ve kömür madenciliği projesinin çevre ve insan sağlığı üzerinde neden olacağı olumsuz etkiler konusunda kamuoyu oluşturuldu. Özellikle termik santralin projelendirildiği Pınarca köyündeki kadınların itirazları kamuoyunda önemli bir yer tuttu. Bölge halkının ve sivil toplum kuruluşlarının sesine kulak vererek Trakya’nın bereketli topraklarını, sık meşe ormanlarını tehlikeye sokan bu kömür madenciliği ve kömürlü termik santral projesinin çevresel etkilerinin değerlendirildiği ÇED sürecini iptal ettiği için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na, Çerkezköy, Kapaklı ve özellikle Pınarca halkına, destek veren tüm medya mensuplarına ve tüm gönüllülerimize teşekkürlerimizi sunarız. Ancak Trakya’da Vize ve Kırklareli’nde iki kömürlü termik santral projesi daha bulunuyor. Türkiye genelinde ise planlanan 40’ın üzerinde termik santral var. Hep birlikte havamızı, suyumuzu ve toprağımızı koruma çalışmalarına devam edeceğiz” dedi.

9 bin futbol sahası büyüklüğünde bir alan etkilenecekti

Planlanan termik santralin kurulması halinde yılda 7,1 milyon ton kömür yakılacaktı. Termik santralin Silivri’den Kapaklı’ya kadar geniş bir alanda havaya, yer altı sularına, orman ve tarım alanlarına olumsuz etkileri olacağı öngörülüyordu. Tekirdağ’ın Çerkezköy ve Kapaklı ilçelerinin yakınında planlanan termik santralin, etrafı büyük ovalarla çevrilmiş 500 hektarlık bir meşe ormanının üzerine kurulması planlanıyordu. Ayrıca kömürün çıkarılacağı ruhsatlı kömür sahası ise İstanbul ve Tekirdağ il sınırları içinde 6760 hektarlık tarım ve orman alanlarından oluşuyordu. Bu durum ekolojik ve tarımsal açıdan değerli olan 9 bin futbol sahası kadar bir alanın kaybedilmesi anlamına geliyordu.

Çay toprağındaki bozuluma dikkat çekmek için 10 bin kişiye eğitim verdik

Doğal varlıkların korunması amacıyla faaliyet gösteren TEMA Vakfı’nın çalışma alanlarının en başında toprak olduğuna değinen TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç konuşmasında, “Türkiye’de çayın sürdürülebilir üretiminin önündeki en büyük engel çay bahçelerinde kullanılan kimyasal gübrelerden kaynaklı toprak bozulumu ve toprağın aşırı asitleşmesidir. Türkiye’de 1960’lı yıllarda bahçelerin %89’u çay bitkisi için uygun asitlik derecesindeyken, 1970’li yıllardan itibaren yaygınlaşan kimyasal gübre kullanımı nedeniyle, 2011 yılında %14’e geriledi. Toprak asitleştikçe içindeki canlı miktarı ve geçirgenliği de ciddi şekilde düşüyor. Mikroorganizma aktivitesi azaldığından yeterince ayrışma olmuyor, topraktaki bitki besin elementlerinden yeterince yararlanılamıyor. Bu şekilde de verimlilik azalıyor. Bu durum karşısında üretici daha fazla gübre kullanmaya başlıyor ve tahribat bir kısır döngüye giriyor. Toprak yoksa çay da yok diyerek konuya çözüm getirmek için Doğuş Çay iş birliğiyle 2016’da başlattığımız ‘Her Dem Toprak İçin’ Projesi kapsamında, ilk iki yıl boyunca, üretici ve bölge paydaşları nezdinde kimyasal gübrenin toprağa verdiği tahribat konusunda bir farkındalık programı başlattık. Üreticilerin asitlik yaratan kimyasal gübre kullanımını azaltmayı hedefledik. Bölgedeki kamu kuruluşları ve ilgili tüm paydaşlara yönelik bilgilendirme çalışmaları yürüttük, Rize’deki çay üreticisine ve sosyal çevrelerini oluşturan öğretmen, din adamı, muhtar, kadın, öğrenci gibi toplumun farklı kesimlerinden 10 bin kişiye eğitim verdik” dedi.

Proje uygulamaları ile örnek organik bahçede üç kat verim artışı sağlandı

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç ayrıca “Doğuş Çay’ın bu konuya olan inancı ve kıymetli destekleriyle projemizi bölgenin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde 2020 yılına kadar uzattık. Bu yeni dönemde ise önceliğimizi sürdürülebilir çay tarımı için doğru toprak yönetimi teknik ve uygulamalarının gösterilmesine ve uygulamaların yaygınlaştırılmasına veriyoruz. Üreticilere yüz yüze eğitim vermeye devam ediyor, ayrıca üreticilerin uygulamaları yerinde görüp deneyimlemesi için örnek çay bahçeleri kuruyoruz. Üreticiler örnek bahçelerde çapalama, tarım kireci (dolomit), çay atıklarından kompost uygulaması gibi uygulama metotlarını görüyor. Budama tekniklerinin olumlu etkisini gözlemliyor. Projenin bu döneminde iki örnek bahçeyi hayata geçirdik. Bahçelerden biri daha önce kimyasal gübre kullanılan bir bahçeyken, diğeri organik tarım yapılan bir bahçe olarak seçilmiştir. İlk verilere göre organik bahçede üç kat verim artışı sağlanmıştır. Diğer örnek bahçede ise aynı uygulamaların kimyasal gübre uygulanan alanla aynı verimi sağladığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmaları Rize’de yer alan ana vadileri örnekleyecek şekilde altı bahçeye çıkaracağımızı paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. Projemizde toprağın yanında çay bitkisinin de kalitesine önem veriyor, üstün nitelikli çay bitkisi klonlarından bir çeşit bahçesi oluşturup, verimli çay bitkisi türlerini üreterek yaygınlaştırmayı hedefliyoruz” dedi.

Çay tarımının sürdürülebilirliği için herkes elini taşın altına koymalı

Doğuş Çay’ın Doğu Karadeniz’den, çayın ana vatanı Rize’den çıkmış bir marka olduğuna dikkat çeken Doğuş Çay Yönetim Kurulu Üyesi Harika Karakan Batallı, “Çay bizim hem işimiz hem tutkumuz. Çay tutkumuz bölgedeki çay tarımının sürdürülebilirliği konusunda elimizi taşın altına koymamızı sağladı. Çay, Türkiye ekonomisinde, tarımında ve bölge insanının yaşamında çok önemli bir yere sahip. Türkiye, dünyada çay tüketiminde birinci, üretiminde beşinci sırada. Türkiye’de sudan sonra en fazla tüketilen tek içecek çay. Türkiye’de üretilen çayın diğer ülkelerde üretilen çaylara göre çok önemli bir üstünlüğü var. Türk çayı, tarlada kar altında kalarak yetişen tek çay. Bu haliyle de lezzet açısından önemli bir avantaja sahip. Coğrafi ve iklimsel olarak sahip olduğumuz bu avantajı, doğru tarım uygulamaları ile önemli bir rekabet avantajına dönüştürebiliriz. Türk çayı, sürdürülebilir tarım olanaklarıyla önemli bir ihracat unsuru haline gelebilir. Bugüne gelecek olursak, mevcut durumda çay, Doğu Karadeniz bölge insanı ve ekonomisi için adeta yaşamsal önem taşıyor. Çay, aynı zamanda sosyolojik bir unsur. Türkiye’de toplam siyah çay üretimi miktarı 260 bin ton. Bu ise, yaklaşık 6,5 milyar TL’lik bir pazar anlamına geliyor. Doğuş Çay olarak bu üretimin yaklaşık 35 bin tonunu biz karşılıyoruz. Üçü dünyanın en büyük çay fabrikaları arasında yer almak üzere; Rize’de beş adet yaş çay işleme, Ordu’da ise bir adet çay paketleme tesisimiz bulunuyor. Bu tesisler yıllık 50 bin ton üretim kapasitesine sahip. Genel merkezimizle birlikte, fabrikalarımızda 4 bin kişiyi istihdam ediyoruz. Çay, bizim işimizin merkezinde. Çay tarımının etkin ve verimli şekilde yapılması, toprağın sağlıklı bir şekilde işlenmesi sadece bizim gibi çay üreticileri için değil, ülke ekonomisinin geleceğini düşünen herkes için bir öncelik olmalı. Buradaki kritik nokta çay üretiminde toprağın sürdürülebilir yönetimi” dedi.

Doğduğumuz topraklarda çayın ilelebet yetişmesi hem hayalimiz hem de sorumluluğumuz

Doğuş Çay olarak üreticilerle sürekli temas halinde olduklarını söyleyen Harika Karakan Batallı, “Saha eksperlerimiz, alım uzmanlarımız, mühendislerimiz çay tarımı yapan kişilerin sorunlarını, topraktaki ve çayın kendisindeki verim seyrini çok yakından takip ediyor. Rize’de ve genel olarak Doğu Karadeniz’de üreticilerle konuştuğumuzda, üreticilerin neredeyse hepsi topraklarının giderek daha da sertleştiğini söylüyordu. Çoğu üretici, uzun zamandır ‘toprakta solucan bile yok’ diyordu. Bu da, toprak canlılarında önemli değişimler olduğunu, toprağın fiziksel özelliklerinin kötüye gittiğini bize gösterdi. Doğu Karadeniz’de çayın bölge insanına katkısının devamını sağlama ve sağlıklı topraklarda çay tarımı yapma amacıyla 2016 yılında TEMA Vakfı ile birlikte çay tarımı için toprak sağlığına yönelik ‘Her Dem Toprak İçin’ Projesine başladık. Rize’nin doğal zenginliği ve en önemli geçim kaynağı olan çayın en iyi şartlarda yetiştirilmesi, aynı lezzet ve kalitede üretilebilmesi için bilinçlenmek, sürdürülebilir tarımın önemini anlamak artık zorunlu hale gelmişti. Doğduğumuz topraklarda çayın ilelebet yetişmesi hem hayalimiz hem de sorumluluğumuz. Bu proje, Doğuş Çay olarak bölgeye duyduğumuz hassasiyetin de bir yansıması. Üç yıldır süren projemizin merkezinde çay üreticileri yer aldı. Biz bu üreticilerin her birini birer ‘mikro aile işletmesi’ olarak tanımlıyoruz. Proje süresince, üreticilere özel olarak kurgulanan bir eğitim programı uygulandı. Bu eğitim programından yararlanan kesimler arasında üreticilerin yanı sıra onların sosyal çevresinde yer alan çok değişik meslek grubu mensupları da var. Bu aile işletmelerinin doğal üyeleri olan kadınlar ve çocukların yanı sıra muhtarlar, öğretmenler, din görevlileri, eksperler de bu eğitim programlarından yararlandı. TEMA Vakfı tarafından hazırlanan eğitim programlarında çay bitkisinin ekolojisine uygun toprak koşulları, bitki besleme, gübreleme, budama, hasat ve toprak yönetimi gibi konular yer aldı. TEMA Vakfı, teorik ve pratik yöntemlerle bu eğitimleri belirlenen gruplarla paylaşırken, projede Doğuş Çay profesyonelleri ve uzmanları da aktif olarak görev aldı. Devam eden üretici eğitimlerinin yanı sıra örnek bahçelerde uygulamalara başlandı. Buradan size geçen üç yıl boyunca olduğu gibi bu yıl ve önümüzdeki dönemde de hız kesmeden, aynı şevkle projemize devam edeceğimizi söyleyebilirim” dedi.

Tüm dünyanın geleceğini ilgilendiren kararların alınacağı BM İklim Zirvesi, 2-14 Aralık tarihleri arasında Polonya’nın Katowice kentinde gerçekleşiyor. Zirve kapsamında Paris İklim Anlaşması’nın hayata geçmesi gereken ilkelerinin karara bağlanması hedefleniyor. Paris İklim Anlaşması’nın nasıl uygulanacağına dair detayların, prensiplerin, yöntemlerin netleştirileceği Kurallar Kitabına karar verilmesi gerekiyor. Son dönemde dünyanın karşı karşıya kaldığı en büyük tehlikenin iklim değişikliği olduğunu ifade eden TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “İklim değişikliğinin etkilerini artık bugün yaşıyoruz. Özellikle son dönemde yaşanan kuraklık, seller, dolu gibi aşırı hava olayları hayatımızı doğrudan ve olumsuz etkiledi. Eğer önlem almazsak bu etkiler artarak sürecek. Germanwatch tarafından zirve kapsamında yayımlanan Küresel İklim Riski Endeksi’ne göre Türkiye’de 2017 yılında olan aşırı hava olayları toplamda 1,9 milyar dolar ekonomik hasara yol açtı. Ayrıca ülkemizde hava sıcaklıklarında hızlı değişmeler görülüyor. İklim modelleri gelecekte Türkiye ve çevresinde ortalama hava sıcaklıklarında önemli ve hızlı artışların olacağını gösteriyor. Bu şekilde devam edersek sağlıklı suya ve gıdaya erişimin zorlaştığı, havanın ve denizlerin kirlendiği, tüm kıyı ve kara yaşamının bozulduğu bir dünyada yaşamak zorunda kalacağız. Tüm canlı yaşamının birbirine bağlı olduğu düşünüldüğünde bu risklerden öncelikle biz insanlar etkileneceğiz” dedi.

Türkiye yapılabilecekler konusunda geç kalmış değil

Türkiye’nin iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgelerden biri olan Akdeniz havzasında yer aldığını belirten Deniz Ataç, “Olumsuz tabloya rağmen halen geç kalmış değiliz. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli Ekim ayında yayımlanan 1,5 °C Küresel Isınma Özel Raporu ile sıcaklık artışının 2 °C yerine 1,5 °C’nin altında sınırlandırılması ile iklim değişikliğinin birçok etkisinin azaltılabileceğini ortaya koydu. Raporun yayımlanmasından kısa bir süre sonra İklim Zirvesi’nde bir araya gelen devletler, ısınmayı 1,5 °C’de tutmak için ulusal katkı beyanlarını gözden geçirecek ve bunun başarılması için yapılması gerekenleri müzakere edecekler. 1,5 derece hedefine ulaşabilmek için Türkiye’nin de iklim değişikliğine neden olan sera gazı emisyonlarını azaltması ve 2050 yılı itibariyle sıfırlamış olması gerekiyor. Polonya’da gerçekleştirilen İklim Zirvesi, Türkiye’nin bu konuda harekete geçmesi için iyi bir fırsat olabilir. Paris İklim Anlaşması öncesinde verdiği ulusal iklim değişikliğiyle mücadele beyanı dahilinde artıştan azaltım sağlama gibi bir hedefi olan Türkiye’nin sera gazı azaltım taahhütlerini iyileştirmesi ve imzacı olan diğer 184 ülke gibi Paris İklim Anlaşması’nı onaylayarak yürürlüğe koyması gerekiyor. Türkiye bu yıl da Paris Anlaşmasını onaylamadığı takdirde, geleceğin siyasetinin, ticaretinin ve ekonomisinin çerçevesini çizen ülkelerin dışında kalacak, yön veren değil, izleyen olacak. Türkiye’nin bir an önce Paris İklim Anlaşması’nı onaylayıp, iklim hedeflerini güçlendirerek küresel çalışmaların liderleri arasında yer almasını talep ediyoruz. İklim değişikliği ile mücadele etmek için küresel ölçekte iklim finansmanına erişim ve fonlardan yararlanmak önemlidir. Ancak iklim politikamızın ekseni, Yeşil İklim Fonu’na erişebilmek için gelişmiş ülkeler listesinden çıkmaktan ziyade, iklim değişikliğine uyum ve sera gazı azaltımı çerçevesinde yerel ve ulusal çok boyutlu politikalar olmalıdır” dedi.

Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımları yapılmalı

İklim değişikliğiyle ilgili atılacak adımların ulusal ölçekte pek çok faydası bulunuyor. NewClimate Institute (NCI) ile CAN Europe (Avrupa İklim Ağı) tarafından Türkiye İklim Ağı’nın desteği ile hazırlanan “İklim Hareketine Geçmenin Yan Faydaları: Türkiye İklim Taahhüdünün Değerlendirmesi Raporu” Paris Anlaşması’na uyumlu politikaların Türkiye için daha güçlü ekonomi anlamına geldiğini göstermişti. Raporda yapılan analiz, 1,5°C ve 2°C derece hedeflerine uygun bir şekilde, Türkiye’nin yüzde 100 yenilenebilir enerjiyi ve enerji verimliliğini önceliklendirdiği takdirde, fosil yakıtlara bağlı enerji ithalatından 23 milyar dolar tasarruf edebileceğini, 2030 yılına kadar hava kirliliğine bağlı toplam 35 bin ölümü engelleyebileceğini ve enerji sektöründe 64 bin yeni iş imkanı yaratabileceğini gösteriyor. Yapılan başka çalışmalar ise iklim değişikliği etkilerinin neden olacağı kayıp ve zararların mal olacağı insan hayatları ile ülke ekonomisine etkilerini ortaya koyuyor. Paris İklim Anlaşması hedeflerinin gerçekleştirilmesi, sadece hava kirliliğinin azaltılmasına bağlı olarak 2050 yılına kadar yaklaşık bir milyon kişinin hayatını kurtarabilir.

Türkiye’nin önde gelen sanatçılarından Sezen Aksu, 1987 yılında hayatını kaybeden sinema ve tiyatro oyuncusu Adile Naşit anısına, TEMA Vakfı aracılığıyla 5 bin fidanlık bir hatıra ormanı kurdu. Orman Genel Müdürlüğü ve TEMA Vakfı iş birliği ile Denizli’de tesis edilen sahalara kızılçam türü fidan dikimleri yapıldı. Fidanların 2 bin 152 adedi Çal ve 2 bin 848 adedi ise Sundurlu’da bulunan iki ayrı ağaçlandırma sahasında toprakla buluştu.

Sezen Aksu bugüne kadar 19 bin fidan dikti

Sezen Aksu 2013 yılı boyunca verdiği konserlerinden elde edilen gelirlerin bir bölümünü TEMA Vakfı’nın Manisa Salihli Gökköy Hatıra Ormanı’na aktararak 5 bin adet fidan diktirmişti. Öte yandan, 2008 yılında değerli müzik adamları Şerif Yüzbaşıoğlu, Onno Tunç ve Uzay Heparı’nın adlarına 4 bin adet fidanı TEMA Vakfı’nın Antalya Döşemealtı Hatıra Ormanı’nda, 2015 yılında ise söz yazarı Aysel Gürel adına Balıkesir Kepsut’ta 5 bin adet fidanı Aysel Gürel Hatıra Ormanı’nda toprakla buluşturmuştu. Adile Naşit adına tesis edilen sahalar ile birlikte Sezen Aksu katkıları ile dikilen fidan miktarı 19 bine ulaştı.

Türkiye’nin dört bir yanında verdiği arıcılık eğitimleri ve sürdürülebilirlik odaklı çalışmalarıyla kaliteli bal üretimini destekleyen Balparmak, 20 Mayıs Dünya Arı Günü’nü “Arıyı Unutma” kampanyasıyla kutluyor. Arıların doğa ve insan yaşamına katkısına dikkat çekmek ve bu konuda toplumda farkındalık yaratmak amacıyla 2 yıldır devam eden kampanya kapsamında, arılarla ilgili ünlü oyuncu Ayşe Tolga’nın ses verdiği bir kısa film çekildi. Meyve türleri ağırlıkta olmak üzere dünya bitkilerinin yüzde 80’inin polenini dağıtan arıların yaşam zincirinin en önemli halkalarından biri olduğuna dikkat çeken videonun sosyal medyada aldığı her beğeni ve paylaşım için Balparmak TEMA Vakfı’na bağışta bulunacak.

Balparmak, Dünya Arı Günü’nü kutlamak amacıyla 20 Mayıs Pazar günü Çekmeköy’deki tesisinde renkli bir etkinliğe de ev sahipliği yaptı. Altıparmak Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Özen Altıparmak, TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, Balparmak Pazarlama Direktörü Dr. Pınar Nokay, Balparmak Bal Tedarik Müdürü İsfendiyar Üzümcü ve Aromaterapist ve İyi Yaşam Koçu Ayşe Tolga’nın da yer aldığı etkinliğe ünlü isimler de konuk olarak katıldı.

“Arı popülasyonunun artması için arıcılarla birlikte arı gibi çalışıyoruz”

Balparmak’ın 2004 yılından bu yana verdiği eğitimlerle Türkiye’deki arıcıları; zirai ilaç kullanımı, su ve çevre kirliliği, baz istasyonlarıyla radyolojik etkileşim ve iklim değişikliği gibi arı popülasyonlarını olumsuz etkileyen nedenler konusunda bilinçlendirdiğini söyleyen Altıparmak Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Özen Altıparmak: “Arılar, yirmi milyon yıldır bal üretiyor. Ekosistemimizin en çok çalışan canlıları. Hem bitki popülasyonlarının devamlılığını sağlıyor, hem de meyvelerin verimliliğini ve kalitesini artırıyorlar. Yani yaşamın devamlılığı için en büyük rolü onlar üstleniyor. Einstein’ın “Arılar yeryüzünden kaybolursa insanlığın dört yıl ömrü kalır.” sözü hala geçerliliğini koruyor. Balparmak olarak Türkiye’nin dört bir yanındaki arıcılarla birebir iletişim içindeyiz çünkü balı direkt arıcıdan alıyoruz. Arı popülasyonunun artması, kaliteli bal üretimi için arıcılara büyük rol düşüyor. Verdiğimiz eğitimler ve Arıcım projemiz gibi çalışmalarımızla öncelikle arıcılarda bu farkındalığı artırmak istiyoruz. Ancak bu konuda hepimize sorumluluk düşüyor. TEMA Vakfı ile işbirliği içinde düzenlediğimiz ‘Arıyı Unutma’ kampanyamız ile bu yıl toplumumuzda bu farkındalığı daha üst seviyeye çıkarma hedefindeyiz. Sosyal medya artık hayatımızın bir parçası. Videomuzu herkes izlesin, paylaşsın. Bilen bilmeyene anlatsın. Pencere önüne arıların sevdiği bitkileri eksin. Hep birlikte sorunun değil çözümün bir parçası olalım.” dedi.

Arıların yaşam için önemine değinen TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Arıların olmadığı bir yaşam düşünmemiz mümkün değil. Dünya üzerindeki çiçekli bitki ve ağaçların %80’i varlığını sürdürebilmek için önemli ölçüde arılara ihtiyaç duyuyor. Gıdamızı sağlayan en önemli yüz bitkinin yetmişi arıların polenlerini dağıtması ile varlığını sürdürüyor. Yaşamın devamlılığı için arıların karşılıksız sunduğu bu ekosistem hizmetinin bedelini ödeyemeyiz. Her üç lokmamızdan birini arılara borçlu olduğumuzu unutmamalı ve dünya üzerinde arı nüfusunu olumsuz etkileyen faktörleri ortadan kaldırmak için hep birlikte çalışmalıyız” dedi.

50 milyon kişi kuraklık riski yüksek şehirlerde yaşıyor

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ne göre iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek olan Akdeniz Çanağı’nda bulunan Türkiye’nin Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinde %20 ile %40 arasında, İç ve Batı Anadolu bölgelerinde ise %40’ı aşan oranlarda yağışların azalacağı öngörülüyor. Bu durum gelecekte bugünkünden daha uzun ve şiddetli kuraklıkların sıklıkla yaşanması olasılığını artırıyor. Yapılan kuraklık riski çalışmalarında Türkiye nüfusunun 50 milyonluk kesimini barındıran 30 şehrin büyük oranda kuraklıktan etkileneceği görülüyor.

Yeraltı su seviyeleri düşüyor

Yeraltı suları kuraklığa karşı bugünün ve gelecek nesillerin sigortasıdır. Yeraltı su seviyelerinin düşmesi sürdürülebilir yeraltı suyu kullanımı yapılmadığını gösteriyor. Son yıllarda Türkiye’de yaşanan kuraklıklarda bir artış olduğu gözlemleniyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapılan kuraklık analizlerinde, ülkemizde yağışların büyük çoğunluğunun yeryüzüne düştüğü mevsimlerde son 35 yılın yaklaşık %30’unun kurak olduğu görülüyor. Su ihtiyacı yüksek olan bitkilerin kurak bölgelerde yetiştirilmesine bağlı olarak açılan sulama amaçlı kuyuların sayısının artması nedeniyle yeraltı su seviyesi düşüyor. Son 15 yılda Konya Ovası’nda 30 metreye varan su seviyesi düşüşü ve artan obruk sayıları, Mardin Kızıltepe’de son 20 yılda kuyu derinliğinin 125 metreden 470 metreye ulaşması bu konuda ciddi önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.

Alınması gereken önlemler var

Kuraklık riskinin giderek arttığı ülkemizde, bu doğal afete karşı hazırlıklı olunması için eylem planlarının hazırlanması, iklim değişikliğiyle etkili mücadele edilmesi, kurak dönemlerde sigorta görevi gören yeraltı sularının korunması ve tüm çalışmalara çerçeve oluşturması açısından doğanın hakkını gözetecek bir su kanununun yasalaşması büyük önem arz ediyor.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın “Ulusal Kuraklık Yönetimi Eylem Stratejisi”ni hazırlaması ve havzalarda kuraklık yönetim planlarının hazırlanması konusundaki girişimleri bu kapsamdaki olumlu çalışmalar olarak değerlendiriliyor. Hazırlanmakta olan kuraklık eylem planlarının etkin olarak uygulanmasında kamu kurumları ve sivil toplum örgütlerinin iş birliğinin tesis edilmesi büyük önem taşıyor.

Bununla beraber Türkiye iklim değişikliğine uyum süreçlerinde alınması gereken önlemlerden uzak duruyor. 2012 yılının Türkiye’de kömür yılı ilan edilmesi ile birlikte, kömür madenciliği ve kömürlü termik santral yatırımları teşvik ediliyor. Büyük ölçüde suya ihtiyaç duyan kömürlü termik santrallerin planlanmış olması giderek kuraklaşan ülkemizde suyun kullanımı açısından bir tezat oluşturuyor. Türkiye’nin en verimli ovaları, kıyıları, zeytinlikleri termik santrallere feda edilirken, iklim değişikliğine katkımız da gün geçtikçe artıyor.