Çimento sektöründe proses güvenliği ile İSG’de yeni eşik

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından belirlenen “Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü” kapsamında ÇEİS, 2026 yılı temasını “proses güvenliği” olarak ele alıyor. Bu kapsamda üretim süreçlerini bütüncül bir sistem çerçevesinde değerlendiren çalışmalar yürütülürken, geliştirilen hesaplama yazılımı ile patlayıcı ortam risklerinin analiz edilmesine yönelik teknik ve dijital bir altyapı da sektörün kullanımına sunuluyor.

Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası (ÇEİS), 28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü kapsamında yürüttüğü çalışmaların odağına bu yıl proses güvenliğini alıyor. ÇEİS, bu kapsamda üretim süreçlerinde ortaya çıkabilecek riskleri oluşmadan önce tanımlamayı ve yönetmeyi esas alan bir yaklaşımı merkeze alıyor.

ÇEİS Perspektifiyle Proses Güvenliği ve İSG

Çimento sektöründe uzun yıllardır yürütülen iş sağlığı ve güvenliği çalışmaları, gerçekleştirilen projeler, saha uygulamaları ve eğitimlerle oluşan önemli bir birikime dayanıyor. Bu birikim, bugün daha sistematik bir yapı içinde ele alınarak üretim süreçlerinin tamamına yayılan bir çerçeveye dönüşüyor.

Uluslararası literatürde proses güvenliği; düşük sıklıkla gerçekleşen ancak yüksek etkiler yaratan endüstriyel kazaların önlenmesine odaklanan bir disiplin olarak tanımlanıyor. Büyük ölçekli yangın, patlama ve tehlikeli madde salınımı gibi olayların önemli bir bölümü, süreçlerdeki sistemsel zafiyetlerle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle güncel güvenlik anlayışı, gerçekleşen kazaların takibinden çok, potansiyel risklerin önceden tespit edilmesine ve veri ile yönetilmesine dayanıyor.

Çimento sektöründe uzun süredir uygulanan risk yönetimi ve süreç odaklı çalışmalar, bu çerçeve altında daha bütüncül bir yapı içinde ele alınıyor. ÇEİS tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında edinilen saha deneyimi, geliştirilen teknik kılavuzlar ve eğitim içerikleri bu dönüşüm için güçlü bir altyapı oluşturuyor. Üretim süreçlerinin analiz edilmesi, potansiyel risklerin erken aşamada belirlenmesi ve bu risklere karşı önlemlerin sistematik biçimde geliştirilmesi, güvenlik performansının sürdürülebilir şekilde yönetilmesini mümkün kılıyor.

“Güvenlik, Tasarım Aşamasında Başlayan Bir Süreçtir”

ÇEİS Genel Sekreteri Dr. H. Serdar Şardan, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “İş sağlığı ve güvenliği, üretim süreçlerinde alınan kararlarla doğrudan şekilleniyor. Süreç tasarımında yapılan tercihlerin, sahadaki riskleri nasıl etkilediğini çok net görüyoruz. Bu yıl proses güvenliğini tema olarak ele alırken, konuyu eğitimler, teknik kılavuzlar, saha deneyimleri ve yürüttüğümüz projeler üzerinden bütünlüklü bir şekilde değerlendirdik. Bu yaklaşımı somut bir katkıya dönüştürmek amacıyla da sektöre doğrudan kullanılabilir bir araç sunuyoruz. ÇEİS olarak TMS Danışmanlık ile birlikte yürüttüğümüz Proses Güvenliği Geliştirme Projesi kapsamında geliştirdiğimiz, uluslararası standartlara dayalı hesaplama yazılımı ile patlayıcı ortam risklerinin daha tasarım aşamasında analiz edilebilmesini ve karar süreçlerinin teknik verilerle desteklenmesini mümkün kılıyoruz. Bu doğrultuda, çimento tesislerinde risklerin daha doğru tanımlanmasını, tehlikeli bölgelerin bilimsel yöntemlerle belirlenmesini ve üretim süreçlerinde daha öngörülebilir bir yapı oluşturulmasını hedefliyoruz.”

İSG’de Veri Temelli Yaklaşım: CEISATEX Platformu

ÇEİS tarafından geliştirilen CEISATEX platformu, işletme sahalarında ortaya çıkabilecek patlayıcı ortam risklerinin hesaplanmasına ve analiz edilmesine imkân tanıyor. Geliştirilen yazılımda ilgili proses parametreleri üzerinden yapılan değerlendirmeler ile tehlikeli bölgeler belirlenebiliyor ve potansiyel risk senaryoları önceden analiz edilebiliyor.

Bu yapı, güvenliğin ölçülebilir hale gelmesini sağlarken, üretim süreçlerinde izlenebilirliğin ve standardizasyonun güçlendirilmesine katkı sunuyor. Aynı zamanda karar alma süreçlerinde mühendislik temelli değerlendirmelerin daha sistematik biçimde kullanılmasına imkân tanıyor.

Çimento ailesinin kullanımına özel hazırlanan platforma www.ceisatex.com adresi üzerinden erişilebiliyor.

Proses Güvenliği ile İSG’de Yeni Eşik

Proses güvenliğinin sektör genelinde yaygınlaşması, çalışan güvenliği ile birlikte operasyonel süreklilik açısından da belirleyici bir rol üstleniyor. Üretim süreçlerinde daha öngörülebilir ve kontrollü bir yapı oluşturulması, güvenlik performansının kalıcı şekilde iyileştirilmesini destekliyor.

ÇEİS, bu çerçevenin sektör genelinde benimsenmesiyle birlikte iş sağlığı ve güvenliği alanında daha sistematik, veri temelli ve sürdürülebilir bir yapının güçleneceğini öngörüyor.